Отын

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
A.
Алау

Отын[1] – жылу энергиясын алуға қолданылатын жанғыш заттар. Агрегаттық күйіне қарай – қатты, сұйық және газ тәрізді, жаратылысы бойынша – табиғи және жасанды отын деп ажыратылады.

Отынның негізгі сипаттамасы – жану жылулығы. Отынның жану жылулығы – отынның толық жану кезінде бөлініп шығатын жылу мөлшері. Оны төменгі және жоғарғы, меншікті және көлемдік жану жылулығы деп ажыратады. Төм. жану жылулығы жоғарғы жану жылулығынан отын жану кезінде түзілетін суды, сондай-ақ, оның құрамындағы ылғалды буландыруға жұмсалатын жылу мөлшерінен кем болады. Мысалы, тас көмірдің жану жылулығы 28 – 34 МДж/кг, бензиндікі – 44 МДж/кг-ға жуық; табиғи газдың көлемдік төм. жану жылулығы 31 – 38 МДж/м3. Әр түрлі отынды салыстыру және оның қосынды қорын есепке алу үшін шартты отын түсінігі пайдаланылады, оның ең төм. жану жылулығы 29,3 МДж/кг. Техниканың жаңа салаларының дамуына байланысты “отын” термині кең мағынада қолданылады, ол энергия көзі болып табылатын барлық материалдарға да (ядролық отын, зымырандық отын) қатысты айтылады. Қазақстан қазба отын қорларына бірден-бір бай ел; қ. Көмір өнеркәсібі; Газ өнеркәсібі.

Отын сорғы[өңдеу]

A.
Отын сорғы

Отын сорғы – іштен жану қозғалтқышының карбюраторына немесе форсункаға отын жеткізуге арналған аспап. Отын сорғы жоғары қысымды және төмен қысымды болып бөлінеді.

  • Жоғары қысымды отын сорғы отынның белгілі мөлшерін қозғалтқышқа форсунка арқылы бүрку үшін (тозаңдандыру) арналған.
  • Төмен қысымды отын сорғы отын жеткізу желісі арқылы карбюратордың қалтқылы камерасына отын жеткізуге арналған аспап.

Отын сүзгі[өңдеу]

Отын сүзгі – іштен жанатын қозғалтқыштың қоректендіру жүйесінде отынды тазалауға арналған құрылғы; jтын сүзгі карбюраторлы қозғалтқыштарда үркілердің (жиклерлердің), дизельдер мен бензинді қозғалтқыштарды күштеп оталдыратын және бүркетін қозғалтқыштарда сорғылары мен бүркуіштердің (форсункалардың) қоқымдармен бітеліп қалуын тудыратын мех. қоспалардан арылтуға арналған. [2]

Пайдаланған әдебиет[өңдеу]

  1. Қаржы-экономика сөздігі. - Алматы: ҚР Білім жэне ғылым ми- нистрлігінің Экономика институты, "Зияткер" ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2
  2. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0