Сасани әулеті

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Eranshahr.svg[1]
Эран / Эраншахр
Parthian Empire 248 - 224 BC.png
 
3by2white.svg
 
3by2white.svg
224 – 651 Flag of Afghanistan (1880–1901).svg
Location of Сасани мемлекет
The Sassanid Empire in dark green, territory contested with the East Romans in medium green, maximum gains during Khosrau II's rule in light green
Астанасы Ктесифон
Тіл(дері) Среднеперсидский[2]
Діні заратуштрашылдық (мемлекеттік), христиандық және яһудилық (азшылық)
Government монархия
Шаһиншаһ
 - 224–241 Ардашир Папакан
 - 632–651 Йездигерд III
History
 - Established 224
 - Arab invasion during the Muslim conquests 651
Population
 - 621 est. 19 700 000 
Today part of

Сасани әулеті – Таяу және Орта Шығыста 3 – 7 ғасырларда билік құрған иран әулеті. Парсы аңыздары бойынша елдің тұңғыш патшасы Сасанның есімімен аталған. Әулеттің негізін қалаушы Папактың ұлы Ардашир І 224 жылы Парфия патшалығын күйретті де, 226/227 жылдары Ктесифонда таққа отырды. Ардашир І және Шапур І (239 – 272) тұсында Иран біріктіріліп, батысы мен шығысындағы кең байтақ аймақтар қосылды. Сасани әулетінің Римді жеңуі мемлекетті нығайтып, шаїиншаїтың орталық өкімет билігін күшейтуіне мүмкіндік берді. Заратуштрашылдық мемлекеттік дінге айналды. 5 ғасырда Арменияның, Кавказ Албаниясының, Иберияның патшалары болып Сасани әулетінің мирасқорлары қойылды. Жергілікті халықтарды қанау күшейіп, 571 – 572 жылдары Арменияда көтеріліс болып өтті. 5 ғасырдың 90-жылдарында Маздактар қозғалысы өріс алды. Сасани әулеті билеген мемлекет 558 – 568 жылдары эфталиттерді (ақ ғұндар) талқандап, Ауғанстан мен Орталық Азияның (Әмударияның оңтүстік-батысы) бірқатар жерлерін қосып алды. Йемен бағындырылып, 589 жылы шамасында елге басып кірген түріктер талқандалды. Бірақ 7 ғасырдың басында Сасани әулеті әлсіреп кетті де, Йездегерд ІІІ (632 – 651/652) тұсында мемлекетті арабтар жаулап алды. [4]

Азия 400 жылдары, Сасани империясы.
Сарвестан сарайы құрылысы

Сілтемелер[өңдеу]

Пайдаланған әдебиет[өңдеу]

  1. Дереккөз алу қатесі: Жарамсыз <ref> тегі; no text was provided for refs named wiesehofer
  2. Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East, Vol.1, Ed. Jamie Stokes, (Infobase Publishing, 2009), 601.
  3. Security and Territoriality in the Persian Gulf: A Maritime Political Geography by Pirouz Mojtahed-Zadeh, page 119
  4. Қазақ энциклопедиясы, 10 том