Стахановшылар қозғалысы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Стахановшылар қозғалысы туралы қарар

Стахановшылар қозғалысы[1] - КСРО халық шаруашылығын өркендетуде социалистік өндіріс жаңашылдарының, озат жұмысшылардың, колхозшылардың, инженер-техник қызметкерлердің жаңа техниканы игеру негізінде еңбек өнімділігін арттыру жолындағы бұқаралық қозғалысы; социалистік жарыс тарихындағы ең жарқын кезеңдердің бірі.

Шығу тарихы[өңдеу]

Стахановшылар қозғалысы КСРО халық шаруашылығын өркендетудің 2-бесжылдық жоспарын мерзімінен бұрын орындау жолындағы күрестің барысында 1935 жылы туған, еңбек екпінділерінің жұмыс қарқынын үздіксіз үдетуінен шыққан. Бастаманың "стахановшылар қозғалысы" деп аталуы Украина жерінде Донбастағы "Центральная - Ирмино" шахтасының забойшысы А.Г.Стахановтың есіміне байланысты. Ол 1935 жылы тамыздың 30-нан 31-не қараған түні (5 сағ. 45 мин) бір сменада норма бойынша 7 т орнына 102 т көмір өндірді, сөйтіп бұл салада дүниежүзілік рекорд жасайды. Стахановтың үлгісі бүкіл Совет Одағында кеңінен қолдау тапты.

Советтік Қазақстандағы стахановшылар қозғалысының бастаушылары[өңдеу]

Стахановшылар қозғалысының даму жолдары[өңдеу]

  • 1935 жылы 14-17 қарашада Кремльде стахановшылардың Бүкілодақтық 1-кеңесі болып, онда стахановшылар қозғалысының социалистік қозғалыста аса көрнекті роль атқаратыны атап көрсетілді.
  • 1935 жылы желтоқсанда БК(б)П ОК пленумы стахановшылар қозғалысына байланысты өнеркәсіп пен транспортты өркендету мәселелерін арнайы талқылады[2].
  • Қазақстан өлкелік партия комитетінің 1936 жылғы қаңтарда болған пленумы республика өнеркәсібінің аса маңызды салаларында және ірі-ірі кәсіпорындарда стахановшылар қозғалысын дамыту жолдарын белгіледі. Техникалық нормаларды қайта қарау жөнінде салалық конференциялар өтіп, онда жаңа нормалар ескі нормалардан 35 - 45% артық болып белгіленді. 1936 жылы бұл нормалар Қарағанды шахталарында енгізілді.

Стахановшылар қозғалысының жетілдіру жолдары[өңдеу]

  • Жұмысшылар мен инженер-техник қызметкерлерді өндірістік оқудан өткізу әдістері мен түрлері жетілдірілді.
  • Социалистік еңбек шеберлерінің стахановтық мектептері мен курстары ашылды.
  • Жұмысшыларды жаппай техникалық минимумнан өткізу қолға алынды.
  • Еңбектің неғұрлым озық әдістерін өрбіту мақасатында кәсіпорындарда стахановтық бескүндіктер, онкүндіктер, айлықтар өткізілді.
  • Стахановшылар бригадалары, учаскелері, цехтары құрылды.

Стахановшылар қозғалысы Ұлы Отан соғысы жылдары[өңдеу]

Совет Одағының Ұлы Отан соғысы жылдарында (1941-1945) өндіріс жаңашылдарының творчестволық инициативасы жаңа қырынан көрінді. Жаңа әдістер пайда болды.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. ҚазССР. Қысқаша энциклопедия, 2-том. Алматы - 1987.
  2. КПСС съездерінің, конференцияларының және Орталық Комитет пленумдарының қарарлары мен шешімдері. 2-бас., 5-том, Алматы, 1973, 261-б.