Теміртапшылық анемия

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Теміртапшылық анемия
Classification and external resources

Қызыл қан жасушалары
ICD-10 D50.
ICD-9 280
DiseasesDB 6947
MedlinePlus 000584
eMedicine med/1188
MeSH D018798

Теміртапшылықты анемияқан сарысуында, сүйек кемігінде, деподағы темірдің төмендеуі, осының нəтижесінде гемоглобин, əрі қарай эритроциттер түзілуінің бұзылыстары салдарынан тіндердегі трофикалық бұзылстармен мінезделетін ауру.

Жіктемесі[өңдеу]

М.П. Кончаловский жіктемесі бойынша[өңдеу]

  • постгеморрагиялық анемияны
  • қан түзілу бұзылыстары салдарынан анемияларды (оның ішінде теміртапшылықты)
  • гемолитиздік анемияларды ажыратады

Патогенез бойынша[өңдеу]

  • жіті
  • постгеморрагиялық
  • созылмалы

Ауырлық дəрежесі бойынша[өңдеу]

  • жеңіл
  • орташа ауыр
  • ауыр дəреже

Диагностика[өңдеу]

Диагностикалық критерийлері. Әйелдерде Hb<120 г/л деңгейінің төмендеуі, <130 г/л - ерлерде; бұл кезде анемия пойкилоцитоз, анизоцитоз, сарысулық темірдің төмен деңгейі жəне жалпы жоғары платентті темірбайланыстырушы қабілетімен қосарланған эритроциттердің полихромазиясымен жүретін гипохромды гиперрегенераторлы мінезде болады.

  1. Гемоглобин деңгейінің төмендеуі (110 г/л төмен).
  2. Эритроциттер деңгейінің төмендеуі (109 литрге 4 төмен).
  3. Түсті көрсеткіштің төмендеуі (0.85 төмен).
  4. Қан сарысуындағы темірдің саны (гемоглобиндік емес темір), қалыпта сағатына 12-30 мкмоль. Темірді бета-фенантронинмен қосу əдістемесімен анықталады.
  5. Сарысудың жалпы темірбайланыстырушы қабілеті: 100 мл немесе 1 л қан сарысуын байланыстыра алатын темір санымен өлшенеді, қалыпта ол 1 литрге 30 - 80 мкмоль тең.
  6. Сарысудың темірді байланыстыратын абсолюттік қабілеті, калыпта бос сидероферрин 2/3 - 3/4 құрайды.

Теміртапшылық анемияның негізгі себептері[өңдеу]

  • созылмалы қан жоғалтулармен көрініс табатын, асқазан-ішек жолдарының аурулары (асқазан мен ұлтабардың ойық жаралары; асқазан мен ішек қатерлі ісігі; өңеш қатерлі ісігі; эрозивті эзофагит пен гастрит; диафрагмалды жарықтар; ішек дивертикулезі мен полипозы; өзіндік ерекшеліксіз ойық жаралы колит; Крон ауруы; геморрагиялық васкулиттің абдоминалды формасы; көтеу, тік ішек сызаты; асқазан - ішек жолдарының ангиомалары мен телеангиэктазиялары);
  • темірді сорып алу бұзылыстарымен өтетін, асқазан-ішек жолдарының ауруы (ащы ішек айтарлықтай бөлімінің резекциясы; созылмалы энтерит, мальабсорбция синдромының дамуына алып келетін ішек амилоидозы жəне басқа аурулар; ұйқы безінің сыртқы секреторлық функциялары бұзылыстарымен созылмалы панкреатит);
  • бауыр мен порталды жолдар аурулары (өңештің кеңейген көктамырларынан қан кетулермен Бадда-Киари синдромы; өңеш, асқазан көтеу түйіндерінен қан кетулермен асқынған, бауыр циррозы мен бауырдан тыс порталды гипертензия);
  • микро - жəне макрогематуриямен асқынған бүйрек аурулары, (IgA-нефропатия немесе Бурже ауруы; алкогольдік нефропатия; геморрагиялық васкулиттің бүйректік формасы; созылмалы нефрит пен пиелонефриттің гематуриялық нұсқалары; қуық полиптері мен қатерлі ісіктері; гипернефроидты қатерлі ісік; зəртас ауруы; бүйрек туберкулезі);
  • жүрек-қантамыр жүйесінің аурулары (мұрыннан қан кетулермен гипертониялық ауру; қолқаның қабатталған аневризмасы);
  • тыныс алу ағзаларының аурулары (қан кетулермен жүретін - өкпе қатерлі ісігі, туберкулез, бронхоэктаздармен бронх аурулары);
  • қан жүйесі аурулары (қан кетулермен асқынған гемобластоздар мен гипопластиялық анемиялар, гемосидеринуриямен жəне гемоглобинуриямен Маркиафав-Микель ауруы);
  • геморрагиялық диатез (тромбоцитопениялар, гемофилия, Рандю-Ослер ауруы, коагулопатиялар, ДВС-синдромының геморрагиялық фазасы, геморрагиялық васкулит);
  • гипотиреоз;
  • уыттанумен қатар жүретін аурулар (созылмалы бүйрек жеткіліксіздігімен бүйрек аурулары; созылмалы бүйрек жеткіліксіздігімен бауыр аурулары жəне т.б.);
  • анылық без функциясының бұзылыстары, фибромиома, жатыр денесі мен мойнының қатерлі ісігі, эндометриоз, босану, түсіктер, көлемді жəне ұзақ етеккір кезіндегі меноррагиялар мен метроррагиялар;
  • жүктілік пен сүттену кезеңі;
  • тағаммен бірге темірді жеткіліксіз пайдалану;
  • кез-келген орналасудағы қатерлі ісік;
  • глисттік инвазиялар;
  • өте көп қан беру (донорлық)

Профилактикалық шаралар[өңдеу]

  • Темір тапшылығын шақырған себептерді жою.
  • Құрамында темір көп диета (ет, бауыр жəне басқалар.).
  • Темір препараттарын ұзақ қабылдау (4-6 ай).
  • Темірдің парентералды препараттары (көрсетімдер бойынша).
  • Ауыр анемия кезінде эритроцитарлық масса құю.
  • Қауіп-қатер тобындағыларға темір препараттарын профилактикалық қабылдау

Тағы қара[өңдеу]

[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Б.И. Шулутко, С.В. Макаренко «Стандарты диагностики и лечения внутренних болезней», «Элби-СПб» Санкт- Петербург 2004 г