Фонема
Фонема (грек, рһопета дыбыс) — сөздер мен морфемаларды бір-бірінен мағына және форма жағынан ажыратуға көмектесетін тілдін дыбыстык жүйесіндегі негізгі типтік бірлік, ягни дыбыс типі.
- Мысалы: казак тілінде сөздің бір дыбысынын түрленуі (мол — кол — сол — жол — бол — тол); біркатар дауыссыздардын жуан буында жуан, жіңішке буында жіңішке айтылуы (ыс — іс, ас— ее); бір дыбыстың артык келуі (он — тон, ал — бал) сөздерді мағына және форма жағынан бір-бірінен ерекшелеп тур. Фонемалы тілдерде Фонема саны эр түрлі болады.
- Мысалы, казак тілінде 9 жалаң дауысты Фонема, 25 дауысыз Фонема болса, орыс тілінде 6 дауысты, 35 дауыссыз Фонема бар.
Фонема варианты орыс вариант фонемы — кара Аллофон.
Мазмұны |
Фонема вариациясы [өңдеу]
Фонема вариациясы (латvariatoөзгеру) орыс вариация фонемы — фонемалардын косымша варианттарынын (аллофондардың) жалпы атауы. Олар негізгі вариантка карама-карсы койылып каралады. Бул күбылыс орыс тіліне тән.
Фонемалардын айырым белгілері [өңдеу]
Фонемалардын айырым белгілері орыс. различительные признаки фонем — фонемаларды бір-бірінен ажырататын белгілер.
- Мысалы: т—ддыбыстарынын айырым белгілері — олардын бірінін ка/ан, екіншісінін уяң екендігі, с—з дыбыстарының айырым белгілері — бірінің шүғыл, екіншісінін ызың, а—ә дыбыстарының айырым белгілері — олардын жуан-жіңішке екендігіне байланысты.
Жалғы тіл білімінде фонемалардын дифференциалдык [өңдеу]
Жалғы тіл білімінде фонемалардын дифференциалдык (латdifferensажырату) белгілері деп аталады. К. Айырым белгілер.
Фонемалардын жұптас жіктері [өңдеу]
Фонемалардын жұптас жіктері (латbinariusжүп) орыс бинарная классификация фонем— дыбыстардын жуан-жінішке, ерінлік-езулік, ашык-кысан, катан-уян, үнді-үнсізт. б. жүпталып жіктелуі.
Фонемалардын негізгі белгілері [өңдеу]
Фонемалардын негізгі белгілері орыс основные признаки фонт — фонемалардын варианттарына ортак, фонетикалык өзгерістерге ұшырамайтын негізгі белгілері.
- Мысалы: а фонемасынын негізгі белгілері: ашык, тіл арты, езулік екендігі.
Жалпы тіл білімінде Фонемалардын конститу- тив белгілері (лат.constitutioорнату, аныктау) термині колданылады. К,. Фонемалардын, айырым белгілері.[1]
Пайдаланған әдебиет [өңдеу]
- ↑ Тіл білімі терминдерінін түсіндірме сөздігі — Алматы. "Сөздік-Словарь", 2005. ISBN 9965-409-88-9
 |
Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет.
Мақаланы безендіру нұсқаулығына сәйкес көркемдеңіз.
|
 |
Бұл мақалада еш сурет жоқ.
Мақаланы жетілдіру үшін қажетті суретті енгізіп көмек беріңіз. Суретті қосқаннан кейін бұл үлгіні мақаладан аластаңыз.
Суретті мыннан табуға болады:
|
 |
Бұл — мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді дәлдеп ауыстыру қажет. |
