Цоизит

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Zoisite

Yellow zoisite crystal (1.7 x 1 x 0.8 cm)
Негізі
Санаты Минерал
Химиялық формуласы Ca2Al3(SiO4)(Si2O7)O(OH)
Strunz classification 09.BG.10
Dana classification 58.2.1b.1
Ерекшеліктері
Түсі White, gray, greenish brown, greenish gray, pink, blue, purple
Кристал пішіні Crystals flattened in an acicular manner, may be fibrously curved and striated. Massive to columnar
Сингониясы Orthorhombic - Dipyramidal
Үгітіндісі Perfect {010} imperfect {100}
Агреттары Uneven to conchoidal
Моль шкаласы бойынша минерал қаттылығы 6 to 7
Streak White or colorless
Diaphaneity Transparent to translucent
Үлес салмағы 3.10-3.36
Оптикалық сипаты biaxial positive
Refractive index nα = 1.696 - 1.700 nβ = 1.696 - 1.702 nγ = 1.702 - 1.718
Birefringence 0.006-0.018
Pleochroism X = pale pink to red-violet; Y = nearly colorless to bright pink or deep blue; Z = pale yellow to yellow-green
Дереккөздер [1][2][3]
Major varieties
Tanzanite Gem-quality zoisite, blue-purple
Thulite Pink
  1. http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/zoisite.pdf Handbook of Mineralogy
  2. http://www.mindat.org/min-4430.html Mindat
  3. http://webmineral.com/data/Zoisite.shtml Webmineral data

(Австрия ғалымы және жазушысы З.Цоиздың құрметіне аталған) — оқшауланған силикаттар тобына жататын минерал. Оның түр өзгерістеріне: тулит, аниолит, танзанит жатады. Хим. формуласы: Ca2Al6(OH)2O3[Sі2O7], қоспалары: Fe, Mn. Ромбылық сингонияда кристалданып, кристалдары бағана тәрізді және агрегаттары түйіршік, инеге ұқсас немесе күрделі пішінді болып келеді. Түсінің күлгін көгілдір, сары, қызғылт, сары жасыл, т.б. әр түрлі болуы металл иондарының [V3+ — көгілдір (танзанит),Cr3+ — жасыл (аниолит), Mn3+ — қызғылт (тулит)] қатысуына байланысты.[1] Қатт. Моос шкаласы бойынша 6,5 — 7,0, тығызд. 3,15 — 3,38 г/см3; жіктілігі бір бағытта жетілген, әйнекше жарқырайды. Табиғатта негізді тау жыныстары габброамфиболиттердің метаморфтануға ұшыраған түрлерінде, гнейстерде, эклогиттерде кездеседі. Кен орындары Танзанияда, Норвегияда, Гренландияда, АҚШ-та, Мексикада, т.б. бар. Қазақстанның метасоматиттік (габброамфиболит тау жыныстарының өзгеруінен) және амфиболцоизиттік тау жыныстары құрамында (ұлытауит) кездеседі. Ц. зергерлік және қаптауыш тастар өндірісінде қолданылады.[2]

Пайдаланған әдебиет[өңдеу]

  1. О. Бейсеев
  2. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын басқарған — түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайышов — Алматы: "Мектеп" баспасы" ЖАҚ , 2003. — 248 бет. ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2