Электронды кітап (құжат)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Электронды кітап деген бетті қараңыз.

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Электронды кітап (құрылғы) деген бетті қараңыз.


Электронды кітап — кітаптың электронды (сандық) түрдегі нұсқасы. Аталмыш термин сандық түрде ұсынылған шығармалармен қатар, оларды оқуға арналған құрылғыларға да қолданылады.

Amazon Kindle 3 электронды кітабы дисплейіндегі мәтін.

Кітаптардың сандық нұсқаларын айрықшалау мақсатында ағылшын тілді елдерде осы терминмен қатар, қарапайым мәтіндік файлдарға негізделген ашық форматқа e-text (ағылш. электронный текст) термині де қолданылады. Электронды мәтіндер қатарына, құрамына мәтіннен басқа растрлық кескіндер, мәліметтердің үлгілері, жаттығулар, сұрақтарды тудыратын мәселелерге талқыламасы жазылған электронды құралдарды да жатқызады.

Тарихы[өңдеу]

1971 ж. Майкл Харт Иллинойс штаты университетінің операторларынан алып компьютер Xerox Sigma V-ті шексіз қолдануға рұқсат алған болатын. Осы жағдайды ұтымды әрі саналы түрде қолдану үшін, ол компьютерге АҚШ тәуелсіздігі Декларациясының мәтінін теріп алғашқы электронды кітапты жасап шығарады. Көптеген кітаптардың электронды көшірмелерін жасау жолымен, осылайша, «Гутенберг» жобасы бастау алады.[1]

«Гутенберг» жобасы бастамашылары Майкл Харт (сол жағындағысы) және Грегори Ньюби (оң жағындағысы) 2006 жылы.

Форматтар[өңдеу]

Электронды кітаптар әртүрлі форматтағы файлдарда таралуы мүмкін, дәлірек айтқанда:

Кейбір форматтағы файлдардың (OpenDocument, PostScript, PDF, MS Word DOC және т.б.) мәтіннен бөлек расторлық және векторлық кескіндері болуы мүмкін.

Заманауи электронды кітап файлдары (мультимедиалық кітап) мәтіннен бөлек бірқатар қабылдау каналын қамтиды: дыбыстық-әуендік, кескіндік-динамикалық (фотосуреттер мен галереялар) және интерактивті-менталды.

Қоғамдық көлікте электронды кітап оқып отырған әлдекім.

Қағаз бетіндегі кітаптардан артықшылықтары мен кемшіліктері[өңдеу]

Артықшылықтары[өңдеу]

  • көлемінің аздығы[2] (электронды, оптикалық және т.б. тасымалдаушыда ондаған және жүз мыңдаған кітапты сақтау мүмкіндігі);
  • толықмәтінді іздестіру мүмкіндігі (кітап мәтіні оқылған немесе басылған ғана болса);[2]
  • гарнитура мен қаріп кеглін тез әрі оңай ауыстыра алу мүмкіндігі;[2]
  • кітап мәтінін тыңдай алу мүмкіндігі (ағылш. text-to-speech, аудиокітап);[2]
  • жарықтың жеткіліксіз деңгейінде кітапты оқи алу мүмкіндігі (көмескі жарығы бар құрылғыларда);[2]
  • таралымның арзандығы (көп жағдайда компьютер желісімен таратылған ақпараттың көлемі немесе физикалық тасымалдауыш, мысалға компакт-дискі бағасы есептеледі).[2]
  • қағаз бетіндегі кітаптармен салыстырғанда шығару уақыты азырақ (салыстыру үшін:электронды кітап үшін - апта, қағаздағыға - жарты жыл)
  • экологиялық тазалығы әрі үнемділігі — ағаш жұмсалмайды.

Кемшіліктері[өңдеу]

  • материалдық және безендіру элементтерінің эстетикалық құрамдас бөлік ретінде жоқтығы;
  • жаңа аппараттық немесе бағдарламалық қамтамасыз ету құралдарымен ықтималды сәйкессіздігі (осыны алдын-алу үшін қарапайым немесе стандартталған ашық форматтары қолданылады);
  • кейбір құрылғылардың дисплейлері көзді тез шаршатады;
  • бүгінгі күнге шаққанда көпшілік құрылғы дисплейлерінің рұқсаттығындағы «кескін сапасы» қағаз жүзіндегі баламамен салыстырғанда әлдеқайда нашар;
  • тасымалдауыш құрылғының жұмыс уақыты батареясының көлеміне байланысты шектеулілігі;
  • суретті қағаз басылымдарын электронды нұсқаға өткізу көптеген ыңғайсыздықтарды тудырады (мысалға, өнер тарихы, фотоальбомдар, карталар жинағы және т.б. сол сындыс шығармалар).

Ішкі сілтемелер[өңдеу]

Ескертулер[өңдеу]

  1. http://www.guardian.co.uk/books/2011/sep/08/michael-hart-inventor-ebook-dies «Michael Hart, inventor of the ebook, dies aged 64» Alison Flood, The Guardian. 8 September 2011
  2. a b c d e f Michael Pastore http://epublishersweekly.blogspot.com/2008/02/30-benefits-of-ebooks.html  (ағыл.) (28 January 2008). Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 ақпан 2012. Тексерілді, 21 тамыз 2008.

Сілтемелер[өңдеу]