Қалтагүл

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Қалтагүл
Caltha fistulosa Schipcz01.jpg
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
(unranked) Қос жарнақтылар
Тұқымдасы: Сарғалдақтар тұқымдасы
Тегі: Қалтагүл (Caltha)

Қалтагүл (лат. Caltha) – сарғалдақтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.

Тараулы, өсетін жері[өңдеу]

Екі жарты шардың қоңыржай белдеулерінде кездесетін 40-қа жуық түрі белгілі. Қазақстанның солтүстік, солтүстік-шығыс аудандарындағы батпақты, сазды шабындықтарда, көлдер мен өзендердің жағаларындағы ылғалды жерлерде өсетін – батпақ Қалтагүл (Caltha palustrіs) бар.

Ботаникалық сипаты[өңдеу]

Illustration Caltha palustris1.jpg
  • Биіктігі 30-40 см, тамыры шашақталып ұйысып жатады.
  • Тік өсетін сабағының төменгі жағындағы жапырақтары сағақты, жоғарғы жапырақтары сабаққа қондырмалы болады.
  • Жапырағы бүтін жиекті, бүйрек кейде жүрек пішінді, кезектесіп орналасады.
  • Гүлі ірі, ашық сары түсті, аналығы мен аталығы көп.
  • Наурыздан маусымға дейін гүлдеп, дән салады.
  • Дәні – қара, жылтыр түсті.

Құрамы[өңдеу]

Қалтагүлдің құрамында протоанемонин алкалоиды бар. Сондықтан көктемде оны жеген сиырлар уланады.

Қолданысы[өңдеу]

Қалтагүлдің гүлі әдемі болғандықтан, әсемдік үшін де өсіреді. Өсімдікті пісіргеннен кейін улылығын жояды. Сондықтан тамырын пісіріп, ет және балыққа дәмтатымдық тағам ретінде қосады.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстан Республикасының табиғаты 3 том, 2 бөлім