Қаяз

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Barb
Barbus barbus
Barbus barbus
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Animalia
Жамағаты: Chordata
Табы: Actinopterygii
Сабы: Cypriniformes
Тұқымдасы: Cyprinidae
Тегі: Barbus
Cuvier, 1816
Үлгілік түрі
Cyprinus barbus
Linnaeus, 1758
Common Species

Barbus barbus (Barbel)
Barbus brevipinnis (Shortfin Barb)
Barbus callipterus (Clipper Barb)
Barbus grypus (Shabut)

Қаяз (Barbus) - балық, тұқы тұқымдасының бір туысы. Қазақстанда 2 түрі: Арал қаязы жөне болат-май Қаяз (шырман) (Barbus capito) бар. Болат-май Қаязы екі түр тармағына бөлінеді: біреуі оңтүстік Каспийде (Қазақстан бөлігінде кездеспейді); екіншісі түркістан қаязы. Арал қаязынан ерекшелігі - ұзаққа өрістемейді, жергілікті (тұрғын) балық. Қабыршағы ірілеу, арқа қанаты кейін орналасқан және аумақтылау. Қазақстанда Сырдария су алабында, Шардара су қоймасынан өзеннің сағасына дейін, Қаратаудың оңтүстік-батысындағы өзендер мен Шу өзенінің жазық бөліктерінде кездеседі. Шуда, Кордай маңында, Қаяздың қара балықпен буданы бары белгілі. Оның түсі сарғышқа жақын – алтын сияқты. Әдетте Қаяздың арқасы бауырына қарағанда қоңырлау.Шабақтарында қоңыр дақ болады. Ұзындығы 70 см-ге, салм. 5,3 кг-ға дейін. Жыныстық жетілуі мекен ететін су айдынына байланысты 2-7 жас, көбіне 4-6. Уылдырығын (11.3-195 мың) судың температурасы 23°С болғанда өзендерде және су қоймаларындағы құмды, майда тасты жерлерге ша шады. Қорегі әр түрлі; барлық су өсімдіктері, көпшілік омыртқасыздардың дернәсілдері, ауада ұшатын ұсақ жәндіктер, моллюскілер, т.б. Яғни, олардың қорегі судағы қоректік қордың түрлік құрамына байланысты.[1]

Тағы қара[өңдеу]

Пайдаланылған әдебиет[өңдеу]

  1. Қазақ тілі терминдер сөздігі I том