Қаяз
Қазақша Уикипедияның мағлұматы
| Barb | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Barbus barbus
|
||||||||||||
| Ғылыми таптастыруы | ||||||||||||
|
||||||||||||
| Үлгілік түрі | ||||||||||||
| Cyprinus barbus Linnaeus, 1758 |
||||||||||||
| Common Species | ||||||||||||
|
Barbus barbus (Barbel)
|
Қаяз (Barbus) - балық, тұқы тұқымдасының бір туысы. Қазақстанда 2 түрі: Арал қаязы жөне болат-май Қ. (шырман) (Barbus capito) бар. Болат-май Қ-ы екі түр тармағына бөлінеді: біреуі оңт. Каспийде (Қазақстан бөлігінде кездеспейді); екіншісі түркістан қаязы. Арал қаязынан ерекшелігі - ұзаққа өрістемейді, жергілікті (тұрғын) балық. Қабыршағы ірілеу, арқа қанаты кейін орналасқан және аумақтылау. Қазақстанда Сырдария су алабында, Шардара су қоймасынан өзеннің сағасына дейін, Қаратаудың оңт.-батысындағы өзендер мен Шу өз-нің жазық бөліктерінде кездеседі. Шуда, Кордай маңында, Қ-дың қара балықпен буданы бары белгілі. Оның түсі сарғышқа жақын – алтын сияқты. Әдетте Қ-дың арқасы бауырына қарағанда қоңырлау.Шабақтарында қоңыр дақ болады. Ұз. 70 см-ге, салм. 5,3 кг-ға дейін. Жыныстық жетілуі мекен ететін су айдынына байланысты 2-7 жас, көбіне 4-6. Уылдырығын (11.3-195 мың) судың температурасы 23°С болғанда өзендерде және су қоймаларындағы құмды, майда тасты жерлерге ша шады. Қорегі әр түрлі; барлық су өсімдіктері, көпшілік омыртқасыздардың дернәсілдері, ауада ұшатын ұсақ жәндіктер, моллюскілер, т.б. Яғни, олардың қорегі судағы қоректік қордың түрлік құрамына байланысты.
