Акула
Қазақша Уикипедияның мағлұматы
| Акула Қазбалық ауқымы: Соңғы Девон — Ағымда |
||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Сурет:Greyreefsharksmall.jpg Grey reef shark, Carcharhinus amblyrhynchos
|
||||||||||||
| Ғылыми таптастыруы | ||||||||||||
|
||||||||||||
| Orders | ||||||||||||
|
Carcharhiniformes |
Акула (Selachioidei, көне норвегше: һассаl — балық) —тақтажелбезектілер класы тармағына жататын балықтар.
Қазіргі Акуланың 350-дей түрі бар: олар 6 отрядқа, 20 тұқымдасқа бөлінеді. Акула барлық әлем теңіздерінде мен мұхиттарда кең тараған, тұщы суларда да (Амазонка, Ганга) кездеседі.
Денесінің ұзындығы 15 см-ден 20 м-ге дейін болады, салм. 14 т-ға дейін тартады. Дене пішіні сүйірлеу, тұмсығы ұзын, аузы алқымға таяу орналасқан. Құйрық қанатының үстіңгі қалақшасы астыңғысынан үлкен болып келеді. Қаңқасы шеміршекті, тістері өткір, торсылдағы және желбезек қақпағы болмайды, басының екі жағында 5 — 7 жұп желбезек саңылаулары бар. Акуланың көру қабілеті жақсы жетілмеген, ал иіс сезу қабілеті өте жақсы жетілген және судың майда дірілін бүйір сызығы арқылы сезе алады. Жемін аулауы осы екі қасиетіне негізделген, Олардың көпшішілігі ірі жануарларды аулайды. Ең ірілері — кит Акуласы (15 м-ге дейін) мен алып А. (20 м-ге дейін) планктонмен қоректенетіндер тобына жатады. Акула іштей ұрықтанады, көпшілігі ірі мүйіздік қабығы бар жұмыртқа салады, кейбіреуі ұрпағын тірі туады.
Акуланың 50-дей түрі қатерлі жыртқыш болып саналады. Олар көп жағдайда, адамдар көп шомылатын тропикалық суларда күндіз жағаға жақын жерлерге келіп, шабуыл жасайды. Кейбір түрлерінің кәсіптік маңызы бар. Акуланың көпшілігі тропикалық сулардан ауланады, бауырынан май алынады, етінен тағам, қаңқасынан желім жасалынады, терісі де пайдаланылады.
Қазақстанда Акуланың қазба қалдықтары бор кезеңінен бастап кездеседі, кең тараған уақыты — палеоген кезеңі.
