Арамей жазуы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Арамей жазуы — б.з.б. мыңыншы жылдың басында финикия жазуы негізінде пайда болып, арамейлер арасында кең қолданылған көне жазу түрі. Бірыңғай дауыссыз дыбыстардан тұрады. Әр дауыссыздан кейін дауысты дыбыс қосылып оқылады. Оңнан солға қарай жазылады. А. ж-мен жазылған ескерткіштер Сирияның солт-нен, Мысыр, Шам, Хам, Арпад, Ассириядан табылған. Олар б.з.б. 9-13 ғ-да жазылған. А. ж. Жерорта т-нің жағалауындағы ежелгі тайпалар: ассириялықтар, бабылдықтыр, еврейлер, парсылар т.б. арасында кең тараған. А. ж. Ахмен әулеті билік құрған тұста Парсы еліндегі екі мемл. ресми жазудың бірі болған. Арамейлердің арабтарға сіңіп кетуіне байланысты А. ж. б.д. 3-4 ғ-да қолданудан шығып қалды. Таяу және Орта шығыстағы ежелгі Азия халықтары жазуының, соның ішінде араб, еврей, пехлевий, ұйғыр, моңғол жазуларының осы А. ж. негізінде жасалғаны мәлім.

Тастағы арамей жазуы

Империялық арамей тілі әліпбиі.

Әріп аты Әріп пішіні Әріп Жебірей
баламасы
Араб
баламасы
Сириялық
баламасы
Дыбыс мағынасы
Алаф Aleph.svg 𐡀 א أ ܐ /ʔ/; /aː/, /eː/
Бет Beth.svg 𐡁 ב ب‎ ܒ /b/, /v/
Гамаль Gimel.svg 𐡂 ג ج ܓ /ɡ/, /ɣ/
Далат Daleth.svg 𐡃 ד د‎ ܕ /d/, /ð/
Хе He0.svg 𐡄 ה ﻫ‎ ܗ /h/
Вав Waw.svg 𐡅 ו و‎ ܘ /w/; /oː/, /uː/
Зайн Zayin.svg 𐡆 ז ز‎ ܙ /z/
Хет Heth.svg 𐡇 ח خ,ح ܚ /ħ/
Тет Teth.svg 𐡈 ט ط ܛ эмфатич. /tˤ/
Йуд Yod.svg 𐡉 י ي ܝ /j/; /iː/, /eː/
Каф Kaph.svg 𐡊 כ ך ك ܟܟ /k/, /x/
Ламад Lamed.svg 𐡋 ל ل ܠ /l/
Мим Mem.svg 𐡌 מ ם م‎ ܡܡ /m/
Нун Nun.svg 𐡍 נ ן ن ܢܢ ܢ /n/
Семкат Samekh.svg 𐡎 ס س ܣ /s/
‘Ē Ayin.svg 𐡏 ע غ,ع ܥ /ʕ/
Пе Pe0.svg 𐡐 פ ף ف ܦ /p/, /f/
Саде Sade 1.svg, Sade 2.svg 𐡑 צ ץ ص‎ ܨ эмфатич /sˤ/
Коф Qoph.svg 𐡒 ק ق‎ ܩ /q/
Реш Resh.svg 𐡓 ר ر ܪ /r/
Шин Shin.svg 𐡔 ש ش,س ܫ /ʃ/
Тау Taw.svg 𐡕 ת ت‎,ث ܬ /t/, /θ/