Байғыз

Байғыз
Амандық күйі
Least Concern (IUCN3.1)
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Жануарлар Жамағаты: Хордалылар Табы: Құстар Сабы: Жапалақтәрізділер Тұқымдасы: Strigidae Тегі: Athene Түрі: A. noctua
Екі-есімді атауы
Athene noctua (Scopoli, 1769)
Байғыз ареалы
Синонимдері
Carine noctua

Байғыз (лат. Athene noctua) — жапалақтәрізділер отрядына жататын құс. Қазақстанның солтүстік мен солтүстік-шығысынан басқа жерлердің бәрінде мекендейді, әсіресе, Үстіртте, Маңғыстауда, Арал, Балқаш жағалауында, Қаратауда, Алтайда жиі кездеседі. Республикамызда байғыздан басқа, орман байғызы (Aegolius funereus), байғызша (Glaucidium passerinum) деген түрлері бар. Байғыздың қоразы қанатының ұзындығы 153—172 мм, салмағы 154—157 г, мекиенінің денесі ірілеу, қанатының ұзындығы 157—175 мм, салмағы 195—260 граммдай болады. Арқасы қоңыр теңбілді, бауыры ақшыл тарғыл, тұмсығы сүйір, имекті келеді. Жарқабақтардағы індер мен жартастағы үңгірлерге ұя жасап, оған 4—6 ақ жұмыртқа салады.^[1] Оны мекиені бір айға жуық басады, балапандарын 35—40 күнде ұядан ұшырады. Байғыз — отырықшы құс. Олар майда кеміргіштермен, торғай тәрізді құстармен, ұсақ жәндіктермен қоректенетіндіктен, ауыл шаруашылығына пайда келтіреді. Алайда қазақ халқының дәстүрлі ұғымында байғыздың шақыруы жаман ырымға баланып, бұл құсқа қатысты әр түрлі аңыздар пайда болған. ^[2]

Пайдаланылған әдебиет

1. «Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007
2. Қазақ энциклопедиясы, 2 том;