Жанаттәрізді ит

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Жанаттәрізді ит
Жабайы жанаттәрізді иттер
Жабайы жанаттәрізді иттер
Амандық күйі
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Жануарлар
Жамағаты: Хордалылар
Табы: Сүтқоректілер
Сабы: Жыртқыштар
Тұқымдасы: Canidae
Тегі: Nyctereutes
Түрі: N. procyonoides
Екі-есімді атауы
Nyctereutes procyonoides
(Gray, 1834)
АреалКөк — байырғыҚызыл — жерсінген
Ареал
Көк — байырғы
Қызыл — жерсінген

Жанаттәрізді ит, уссурий жанат иті (лат. Nyctereutes procyonoides) — ит тұқымдасына жататын жыртқыш аң. Негізгі мекені — Оңтүстік Шығыс Азия. Қазақстанда Атырау облысында, Каспий теңізінің жағасында, Жайық өзенінің сағасына дейін кездеседі. Жанаттәрізді ит өзен-көл жағалауындағы сазды ылғалды жерлерді, таудағы ормандарды мекендейді. Дене тұрқы 52—58 сантиметр, жазда салмағы 4—6 килограмм, күзде 6—10 килограмм, құйрығының ұзындығы 25 сантиметрдей болады. Жүні ұзын қылшықты, түбіті қалың жылтыр қоңыр түсті. Жанаттәрізді ит ін қазып, сонда тіршілік етеді, кейде түлкі, борсық індерін де пайдаланады. Қорегін іздеуге түнде шығады. Қорек талғамайды. ұсақ жәндіктермен қатар түрлі жеміс-жидектерді де қорек етеді. Қар қалың түсіп, күн суыта бастағанда, жанаттәрізді ит қысқы ұйқыға кетеді. Жылына бір рет, ақпан—наурыз айларында ұйығып, екі айдан соң 6—8 күшік табады. Жанаттәрізді итті Алматы және Шығыс Қазақстан облыстарында жерсіндіру жұмыстары нәтиже бермеді. Бірақ оларды бағалы терісі үшін аң фермаларында өсіруге болады. Аң шаруашылықтарына зиян келтіреді.[2]

Жанаттәрізді ит-қасқыр тұқымдасының сүтқоректі жануары. Дене ұзындығы 80 см, құйрығы 25 см. Түсі қара-бурыл-сұрғылт. Ареалы оңтүстік-шығыс Азия. ТМД-да Амур жағалауы мен Уссури аймағы. Еуропада жерсіндірілген. Сазды, батпақты жерді мекендейді. Маусымдық жұп құрып өмір сүреді. 6-8-ден 16-га дейін күшіктері болады. Аңшылық және бағалы тері кәсіпшілігінің аңдары. Жылына ТМД-да 78,4 мыңға дейін тері дайындалған Еуропанын кейбір елдерінде ж.т.и. фермаларда өсіреді (20 ғ. 70- ші жж.).[3]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Kauhala, K. & Saeki, M. (2008). Nyctereutes procyonoides. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 22 March 2009. Database entry includes justification for why this species is of least concern
  2. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
  3. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – Павлодар: 2007 - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3