Атырау облысы
|
|||
 |
|||
| Облыс орталығы | Атырау | ||
| Әкімі | Бергей Рысқалиев | ||
| Әкімшілік аумақтары — Аудандар — Қалалар — Кенттер — Ауыл аймақтар Ұйымдастырылғаны |
7 2 (Атырау, Құлсары) 11 183 1938 |
||
| Территориясы — Барлығы |
118,600 км² (13-ші) |
||
| Жұрт саны — Барлығы (2011) — Тығыздығы |
531 562 (13-ші) 4.1/км² |
||
| Белгілері — Пошта белгісі — ISO 3166-2 — ӘАНК — FIPS 10-4 — Көлік белгісі |
060 KZ-ATY 23 00 00 000 0 KZ06 E |
||
| Ресми торабы | |||
Атырау облысы — Батыс Қазақстанда орналасқан облыс. 1938 ж. Гурьев облысы деген атымен құрылған. 1992 ж. кейін қазіргі атауға ие болған. Солтүстігінде Батыс Қазақстан облысымен, шығысында Ақтөбе облысымен, оңтүстік-шығысында Маңғыстау облысымен және батысында Ресейдің Астрахан облысымен шектеседі. Сондай-ақ оңтүстігік шекаралары Каспий теңізіне келіп тіреледі.
Облыс отралығы - Атырау қаласы.
Мазмұны |
[өңдеу] Жағырапиясы
Атырау облысы негізінен, кең байтақ Каспий маңы ойпатына орналасқан. Аумақ рельефі — Каспий теңізінің жағалауынан жоғарылап, түйе өркештенген жазықтыққа ұласады. Каспий маңы ойпатының елеулі бөлігін тізбекті және құмды төбелер (Нарын, Тайсойған, Қарақұм) алады. Облыстың солтүстік шығысының аз ғана бөлігін Орал маңындағы тарамдалған борлы шоқылар алады.
Облыс қойнауы мұнай мен газға, калий мен натрий тұздарына, борат және басқа да бай кен орындарына толы.
Климаты айрықша континенттік және құрғақ. Жазы құрғақ, ыстық, ұзаққа созылады; қысы суық, қар аз жауады.
Облыс аумағындағы ірі өзендер: Жайық (жалпы ұзыны 2428 км), Жем (712 км), Сағыз (511 км), Ойыл (800 км). Облыстағы ірі көл — Индер (110,5 ш.м.).
Жері шөлейтті, қоңыр топырақты, негізінен шөлге төзімді өсімдіктер өседі. Облыс аймағының жартысын ащы және сортаңды комплекстер, сондай-ақ құмдар алады.
[өңдеу] Аудандар
Облыста 2 қала, 7 аудан, 11 кент, 183 ауылдық елді мекендер орналасқан.
| Аудандар | Аумағы (мың km²) |
Тұрғын жұрты (мың адам) |
Орталығы | Орталық тұрғын жұрты |
|---|---|---|---|---|
| Жылыой | 29,4 | 67,9 | Құлсары | |
| Индер | 10,9 | 30,3 | Индербор | |
| Исатай | 14,7 | 23,9 | Аққыстау | |
| Құрманғазы | 20,9 | 58,5 | Ганюшкин | |
| Қызылқоға | 24,9 | 32,2 | Миялы | |
| Мақат | 4,9 | 27,2 | Мақат | |
| Махамбет | 9,6 | 29,0 | Махамбет |
[өңдеу] Тарихы
- Сарматтар
- Ғұндар
- Мажарлар
- Батыс түркі қағандығы
- Бұлғар қағандығы
- Хазар қағандығы
- Оғыз мемлекеті
- Қыпшақ одағы
- Алтын Орда
- Ноғай Ордасы
- Қазақ хандығы
- Бөкей хандығы
[өңдеу] Халқының қоныстануы
2007 жылдың 1 қаңтарында облыс халқының саны 480,7 мың адам болды. Халықтың орташа орналасу тығыздығы облыс бойынша (1 шаршы км аумаққа) 4,1 адам құрайды.
Облыс орталығы — Атырау қаласы Жайық өзенінің бойына орналасқан, оның негізі 1640 жылы қаланды. 2007 жылғы 1 қаңтарда тұрғылықты адам саны 207,2 мың немесе жалпы облыс бойынша 43,1% адам құрады. Атырау қаласынан Астанаға дейін қашықтық 1810 км.
Қала тұрғындарының саны 274,6 мың (57,1%) адам, ауылдықтар 206,1 мың (42,9%) адам.
Облыстың ұлттық құрамы 2010 жылғы 1 желтоқсанға төмендегіше: қазақтар — 91,5 %, орыстар — 6,3%, татарлар — 0,4%, кәрістер 0,3 %, украиндар — 0,3%, немістер — 0,1%, беларустар — 0,1% және басқалар — 1,0% құрады.
[өңдеу] Өнеркәсібі
2010 жылы өнеркәсiп өнiмiнің көлемi қолданыстағы бағамен 3 059,7 млрд.теңге құрады, өндiрiлген өнiмнiң нақты көлем индексi - 113,8 %.
Өнеркәсіп өндірісінің жалпы көлеміндегі үлес салмағы 90,9 % құрайтын тау-кен өнеркәсiбiнде 2780,9 млрд.теңге сомасына өнiм өндiрiлген, нақты көлем индексі - 112,7%.
2010 жылдың ішінде облыс бойынша 30 млн. тонна мұнай немесе 2009 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 113,1 % және 13,6 млрд. текше м. ілеспе мұнай газы немесе 118 % өндiрілді.
Өңдеу өнеркәсiбiнде өнеркәсiп өнiмiнiң көлемi 250,6 млрд. теңге сомасын құрады, бұл 2009 жылдың деңгейінен 34,8 %-ға артық.
Жыл басынан бастап кезеңінде электр қуатын, газды және суды өндіру және бөлуде нақты көлем индексі 118,1%, оның ішінде жылу қуатын өндіру - 3602,8 мың Г/кал (105%), электр қуатын өндіру - 3391,5 млн. кВт.сағ (105,8%) құрады.[1]
2010 жылғы қала және аудандар бойынша өнеркәсіп өнімдері:
| ЖАО | Шығарылатын өнім көлемі, млн.теңге | Нақты көлем индексі, % |
|---|---|---|
| Барлығы, облыс бойынша | 3059729 | 113,8 |
| Атырау қаласы | 99924 | 204,6 |
| Жылыой ауданы | 2747393 | 115,3 |
| Индер ауданы | 1326 | 118,7 |
| Исатай ауданы | 94682 | 104,1 |
| Құрманғазы ауданы | 5792 | 113,3 |
| Қызылқоға ауданы | 53918 | 98,8 |
| Мақат ауданы | 52414 | 102,2 |
| Махамбет ауданы | 4280ы | 112,9 |
Облыс аумағында өнеркәсіп саласында: «Ембімұнайгаз» ӨФ, «Облтрансгаз» КМК-ны, «Қазмұнайгаз», «Прикаспийбурнефть Қазақстан», «Теңізшевройл», «АМӨЗ», «Атырауобллгаз» ЖШС-рі, «Атыраубалық», «Атырау ЖЭО», «Атыраужарық», «Атырау жылу желілері» АҚ-ры, «Атырау су арнасы» КМК-ны;
құрылыс саласы бойынша: «Энка Иншаат Ве Санайи Аноним Ширкети», «ПФД интернешнл» компаниясының АФ-ры, «Сенімді құрылыс» ЖШС-гі, «НГСК Қазқұрылыссервис» АҚ-ның филиалы, «Гате Иншаат Таахают Санайи Ве Тиджарет» АҚ-ның Екінші Қазақстандық филиалы,
сауда саласында: «Идеал», «Атаба», «Атырау Виват», «Гелиос» ЖШС-нің АФ-ы, «КМГ Жайық» ЖШС-нің АФ-ы, «Медицина» АҚ-ы;
байланыс саласында: «Қазтранском», «Қазтелеком», «Транстелеком», «Қазпошта», «Қазтелерадио» АҚ-ның АФ-ы;
транспорт саласы бойынша: «Авиакомпания ҚазЭйрУест», «Авиакомпания „Атырау Әуе Жолы“» АҚ-ры, «Бертлинг Казах Поджистикс», «Батыс Транспорт Сим» ЖШС-рі, «Атырау өзен порты» АҚ-ы жұмыс жасайды.
[өңдеу] Ауыл шаруашылығы
Ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі - 19528,1 млн. теңгені, нақты көлем индексін 99,7% құрады. Ет өндіру - 47,0 мың тоннаны немесе 102,1%, сүт өндіру - 54,2 мың тоннаны (100,5%), жұмыртқа өндіру - 1,84 млн. дананы (100,2%) құрады. 2010 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында ірі қара мал - 182,3 мың басты немесе 102,8%, қой және ешкі - 619 мың басты (103,1%), түйе - 31,7 мың басты (102,5%), жылқы - 46 мың басты (103,9%) құрады. 2011 жылдың 1 қаңтарына ауыл шаруашылық құрылымдарының жалпы саны 2008 бірлік құрады, соның ішінде 79 өндірістік кооператив, 1929 шаруа қожалығы.[2]
[өңдеу] Транспорт және байланыс
2010 жылы көліктің барлық түрлері арқылы жүк тасымалдау көлемі облыс бойынша 112,1 млн.тонна жүк немесе 2009 жылына қарағанда 108,9% құрады. Транспорттың басқа түрлері бойынша тасымалдау: автомобиль көлігімен - 52,1 млн.тонна, құбыр арқылы - 59,9 млн.тонна құрады. Жолаушыларды тасымалдау - 93854,4 мың адамды, оның ішінде автомобиль көлігімен - 93849,7 мың адам және әуе көлігімен - 4,7 мың адам құрады. Жүкайналым - 39329,6 млн. ткм, жолаушыайналымы - 681,0 млн. пкм.
Жолдар және олардың ұзындығы: теміржол жолдары - 879 км, қатты табанды автомобиль жолдары - 1277 км.[3]
Байланыс кәсіпорындары:
Облыстық телекоммуникация дирекциясы Облыстық радиотеледидар арқылы тарату орталығы "Қазпошта" АҚ Атырау филиалы
АЛТЕЛ ұялы телефон байланысы K-CELL ұялы телефон байланысы К-MOBIL ұялы телефон байланысы Вееline ұялы телефон байланысы Dalacom ұялы телефон байланысы
[өңдеу] Тағы қараңыз
[өңдеу] Дереккөздер
[өңдеу] Сыртқы сілтемелер
- Атырау облысының электронды әкімдігі
- Атырау облысы Бриф зерттеу тобында (Орысша)
- Атырау облысының физикалық картасы (Орысша) (Рубрикон)
- Атырау облысы (Ашық Тізімдеме Жобасы (ODP))
 |
Бұл — Қазақстан географиясы бойынша мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. |
 |
Бұл мақалада еш сурет жоқ.
Мақаланы жетілдіру үшін қажетті суретті енгізіп көмек беріңіз. Суретті қосқаннан кейін бұл үлгіні мақаладан аластаңыз.
Суретті мыннан табуға болады:
|
