Криолит

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Cryolite

Cryolite from Ivigtut Greenland
Негізі
Санаты Минерал
Химиялық формуласы Na3AlF6
Strunz classification 03.CB.15
Dana classification 11.6.1.1
Crystal symmetry Monoclinic 2/m
Unit cell a = 7.7564(3) Å, b = 5.5959(2) Å, c = 5.4024(2) Å; β = 90.18°; Z = 2
Ерекшеліктері
Молярлық массасы 209.9 g mol-1
Түсі Colorless to white, also brownish, reddish and rarely black
Кристал пішіні Usually massive, coarsely granular. The rare crystals are equant and pseudocubic
Сингониясы Monoclinic 2/m
Twinning Very common, often repeated or polysynthetic with simultaneous occurrence of several twin laws
Үгітіндісі None observed
Агреттары Uneven
Беріктігі Brittle
Моль шкаласы бойынша минерал қаттылығы 2.5 to 3
Streak White
Diaphaneity Transparent to translucent
Үлес салмағы 2.95 to 3.0
Оптикалық сипаты Biaxial (+)
Refractive index nα = 1.3385–1.339, nβ = 1.3389–1.339, nγ = 1.3396–1.34
Birefringence δ = 0.001
2V angle 43°
Dispersion r < v
Melting point 1012 °C
Solubility Easily soluble in AlCl3 solution, soluble in H2SO4 with the evolution of HF, which is poisonous. Slightly soluble in water.
Басқа сипаттамалары Weakly thermoluminescent. Small clear fragments become nearly invisible when placed in water, since its refractive index is close to that of water. May fluoresce intense yellow under SWUV, with yellow phosphorescence, and pale yellow phosphorescence under LWUV. Not radioactive.
Дереккөздер [1][2][3][4][5]

Криолит —Na3AlF6 . Грекше криос — мұз деген сөзден шыққан. Химиялық құрамы: А1 12,8%, Na 32,8%, Ғ 54,4%. Кейде үш валентті темір қоспасы болады.

Қаттылығы 2—3, меншікті салмағы 3, жымдастығы жоқ .

Сингониясы моноклиндік; призма формалас; қызғанда 500° шамасында кубқа айналады.

Кристалдық бейнесі көбінесе куб пішіндес. (110) беті бойынша қоспақтары болады. Олар көбінесе тұтас біріккен зат түрінде кездеседі. Түссіз мөлдір немесе ақшыл сұр, сарғылт қызғылт, кейде қоңырқай түсті минерал. Шыныдай жылтыр.

Оптикалық оңқай, 2u = 37-43° , Ne = 1,340—1,364, Nm = 1,339-1,364.

  • Жаратылысы. Криолит минералы сирек кездеседі, көбінесе ол пегматит арасында оның қалдық ерітіндісінен пайда болады. Криолит алюминий қорытатын металлургия ісінде қолданылады; шыны бояуға, темір ыдыстардың сыртын эмальдауға т. б. қажетті минерал. Осы істердің бәрінде қолдап жасалған криолит қолданылады.
  • Кендері біздің елімізде Уралда (Ильмен тауында) аздап кездеседі; шет елде Батыс Гренландияда (Ивигтут) болады.[6]

Пайдаланған әдебиет[өңдеу]

  1. Gaines, Richard V., et al (1997) Dana’s New Mineralogy, Wiley, 8th, ISBN 978-0471193104
  2. Cryolite: Cryolite mineral information and data. Mindat.org (2010-10-03). Retrieved on 2010-10-25.
  3. Cryolite Mineral Data. Webmineral.com. Retrieved on 2010-10-25.
  4. Cryolite, Handbook of Mineralogy. Retrieved on 2010-10-25.
  5. Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, Manual of Mineralogy, 20th ed., John Wiley and Sons, New York ISBN 0-471-80580-7
  6. Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69