Гренландия

Kalaallit Nunaat Grønland Greenland
Әнұраны: Nunarput utoqqarsuanngoravit Nuna asiilasooq
Елордасы (және ең ірі қаласы)		Нүүк 64°10′N, 51°43′W
Ресми тілдері		Greenlandic, Danish
Үкімет түрі		Parliamentary democracy (within constitutional monarchy)
—	Monarch	Margrethe II
—	Prime Minister	Kuupik Kleist 2009
Autonomous province		(Kingdom of Denmark)
—	Home rule	1979
Аумағы
—	Барлығы	2 166 086  км² (13th)  sq mi
—	Су (%)	81.1a
Жұрты
—	December 2006 сарап.	57,100 (214th)
ЖІӨ (АҚТ)		2001 сарап.
—	Бүкіл	$1.1 billion (not ranked)
—	Жан басына шаққанда	$20,000b (not ranked)
АДИ (n/a)		n/a (n/a) (n/a)
Ұлттық ақшасы		Danish krone (DKK)
Уақыт белдеу(лер)і		(UTC0 to -4)
Интернет үйшігі		.gl
Телефон белгілемесі		+299
a As of 2000: 410,449 km² (158,433 sq. miles) ice-free; 1,755,637 km² (677,676 sq. miles) ice-covered. b 2001 estimate.

Гренландия — әлемдегі ең үлкен арал. Оның ерекшелігі ол толықтай дерлік мұз астында (85%), сондықтан да онық қазба байлықтары әлі толық зерттелмеген. Десе де оның жағалауы жаз бойы көгалданып тұрады, аралда кейбір өсімдіктер -20 °С температурада да гүлдене береді. Егер де Гренландия ммұзы толықтай еріген болса әлемдік теңіз деңгейі 7.4 метрге көтерілер еді. Арал мұзы орталығынан шеттеріне қарай әрқашан қозғалуда, кейде тәулігіне 20 метр жылдамдықпен. Ал арал жағасына жеткенде алып мұз таулар болып бөлініп мұхитқа түседі, олардың биіктігі 100 м, ұзындығы шақырымға дейін болады. Атақты Титаник кемесі де осы Гренландиядан шыққан айсбергке соқтығысып суға батқан. Жыл сайын Гренландиядан 10-15 мың айсбергтер бөлініп шығады.Гренландия соңғы үш ғасырда Данияға тиеселі, өзінің үкіметі мен парламенті бар автономия. Жергілікті тұрғындар тәуелсіздік далап етуде, соңғы жылдары олар тек өзін өзі басқару құқығына ғана ие болды. Алғашқы тұрғындар эскимостар болғанымен, аралды алғашқы ашқан адам ретінде Сары Эйрик деп танылған. Ол Норвегия мен Исландиядан адам өлтіргені үшін қудаланып 982 жылы саяхатқа шыққанда Гренландияны ашады, аралға Гренландия атын да берген осы адам. Аралды 1721 жылы Дания отарлап алған. Жергілікті тұрғындары — иннуиттер. Халық саны 56 мың. Иннуиттер аң аулау, балық аулауменн айналысады. Иннуиттер өздерін эскимос деп атағанды қаламайды. Өте ақ көңіл, бірақ арақ шарап ішкенді жақсы көреді. Аралда күн сирек шығады, бірақ бір шыққанда күн қызуы өте зор. Осындайда тұрғындар іш киімдерімен күнге қыздырынуға далаға шыққанды жақсы көреді, байқамаса аралда аз уақытта күнге тез күйіп кетуге болады. Олар Дания салықтарынан босатылған, алайда Дания аралдың барлық қазба байлықтарына бақылау орнатқан.

Дереккөздер

Үлгі:Danish overseas empire

Әдебиет

Asia Travel журналынан