Марқакөл
| Марқакөл | |
|---|---|
 |
|
| Кеш | |
 |
|
| Көлдің картадағы орны | |
| Орналасуы |  Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Орталық Азия |
| Координаттары | 48°45′ с. е. 85°45′ ш. б. / 48.75° с. е. 85.75° ш. б. (G) (O) |
| Бассейн елдері | Қазақстан |
| Шығатын өзендер | Кальджир |
| Ауданы | 455 км² |
| Ұзындығы | 38 км |
| Ені | 19 км |
| Орташа тереңдігі | 14 м |
| Тереңдігі | 30 м |
Марқакөл[1] – Шығыс Қазақстан облысында орналасқан әдемі көлдердің бірі. Көл Азутау және Күршім жоталарының аралығында, теңіз деңгейінен 1449,3 м биіктікте орналасқан. Көлдің ұзындығы 38 км, ені 19 км және тереңдігі 27м. Суының мөлдірлігі мен көлді айналдыра қоршаған биік таулардың және әсем шыршалардың келбеті табиғатқа керемет көрініс береді.
Мазмұны |
Бассейні [өңдеу]
Көлге 100-ге жуық шағын өзендер мен бұлақтар келіп құяды, бірақ одан бір ғана Қалжыр өзені бастау алады. Көлге құятын өзендердің ірілері – Қарабұлақ, Матабай, Жиренбайтал, т.б. Жағасының оңтүстік жағы тік құлама жартасты, ал шағын өзен-жылғалар құятын тұстары батпақты.
Су қүрамы [өңдеу]
Қазан – мамыр айлары аралығында көл қатады. Суы тұщы, мөлдір, минералдылығы 0,07 г/л, құрамында: йод, фтор, бром, т.б. бар.
Климаты [өңдеу]
Марқакөлдің табиғат жағдайы жылдың төрт мезгілінде түрліше өзгеріп отырады. Қалыпты климаты континентті, бірақ қысы қатаң, ал жазы жай ғана жылы болып келеді. Марқакөл Қазақстанның ең суық аймағы болып табылады. Бұл жерде қыс мезгіліндегі ең төменгі температура -55 градусқа (Орловка елді мекенінде) жетеді. Осы көлде Оңтүстік Алтайдағы ең төменгі ауа температурасы (-4.1 градус) тіркелген. Шілде айының орташа төменгі ауа температурасы 14.1 градус болса, ал қаңтар айындағы орташа ауа температурасы 25.9 градус болып табылады. Көп жағдайда жаз мезгіліндегі ауа температурасы 29 градусқа дейін көтеріледі, ал қыс мезгілінде -40-44 градусқа дейін, кей кездері -53 градусқа дейін төмендейді.
Флорасы мен фаунасы [өңдеу]
Жағалауын қайың, қарағай, шырша өскен орманды алқап алып жатыр. Балыққа бай (табан, сазан, аққайран, хариус, майқан, қарабалық, мөңке балық, т.б.), зоопланктонның 60 түрі кездеседі. Құстың ондаған түрі мекендейді. Ағаштар арасынан қоңыр аюларды, бұғыларды, түлкілерді, жабайы мысықтарды, маралдарды, құндыздарды, бүркітті, сирек кездесетін қызыл қасқыр, қара ләйлектерді және басқаларын көруге болады.Мұнда Марқакөл қорығы ұйымдастырылған.
Тағы қараңыз [өңдеу]
Дереккөздер [өңдеу]
- ↑ Қысқаша энциклопедия, 2-том. Алматы, 1987.
