Монолог

Қазақша Уикипедияның мағлұматы

Монолог – (грекше: monos - дара, грекше: logos - сөйлеу) кейіпкердің көпшілікке қарата немесе өзіне арнап айтқан сөзі, толғанысы, өсиет-уағызы.

Монолог – сөйлеуші өз ойын бір, бірнеше, көп адамдарға арнап айтатын ауызша сөйлеу әрекеті.

Біліктіліктері:

• хабарды хабарлама, баяндама, шағын сөз сөйлеу түрінде бере алу;
• хабарламаның тақырыбын, мәселесін, негізгі ойларын құрастыра алу;
• хабарламаның ауызша жоспарын жасай алу;
• ауызша реферат дайындай алу;
• фактілерге, құбылыстарға, жағдайларға түсініктеме бере алу;
• фактілерді, жағдайларды, құбылыстарды, кейіпкерлерді мазмұндау;
• афоризмдерге, ұлылардың сөздеріне түсініктеме беру;
• нақты фактілерді логикалық бірізділікпен бере алу;
• оқылған немесе тыңдалған мәтіннің мазмұнын қысқаша/толық айтып беру;
• оқылған немесе тыңдалған мәтін бойынша түйін (резюме) жасай алу;

Құрылымы:

• негізгі бөлім: түсініктемелер, толықтырулар, көрнекіліктер, дәлелдермен берілетін негізгі ой;
• қорытынды: негізгі бөлімде айтылғандармен сәйкес жасалған түйіндер.

Монологта сөйлеушінің басты мақсаты – тыңдаушыға хабарды мүмкіндігінше анық жеткізу.

Әрбір тыңдаушының келіп түскен хабарды қабылдау, түсіну, қорыту сапасы түрліше болғандықтан, сөйлеуші түрлі лингвистикалық құралдарды, тәсілдерді қолдана алады.

Оларға мыналар жатады:

• қаратпа сөз және т.б. толықтырылған жай және құрамалас сөйлемдер;
• риторикалық сұрақтар;
• етістіктің 1 жағы көпше түрі (оқимыз, қарастырамыз);
• байланыстыру құралдары (біріншіден, сонымен, яғни, қорыта айтқанда), сонымен қатар қайталаулар т.б.