Нинся

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Нинся территориясы

(Нинся-Хуэй Қытайдың солтүстігіндегі автономды ауданы), (Ningxia; Ningsia; HuiAutonomous Region of Ningxia). Халқы: 5 620 000 адам (2000). Шэньси және Ганьсу провинцияларымен, Ішкі Моңғолия автономды аудандарымен шекаралас. Ауданы: 66 400 км. Ұлы Қытай қорғаны оның солтүстік-шығыс шекарасымен қатар өтеді. Әкімшілік орталығы: Иньчуань. Аудан территориясы 13ғ. басында Шыңғыс Хан жаулап алған көне тангуттар корольдігі астанасының жеріне дәл келеді. Ауданның біраз жері халқы аз шөл дала, кең дала Хуанхэнің солтүстігінде сан ғасырлық көш-қон жүйесі бар; көптеген каналдар ұрпақтан ұрпаққа жалғасып салынған.

Тарихы[өңдеу]

Шамамен III ғасырдпа Қытай империясынның құрамына Цинь әулетi мерзiмiнде автономды ауданның аумағы ендi. Хань және Таңның әулеттерiнiң өлкесiндегi мерзiмге iрi қалалар негiзделiп, Суна әулетi бақылайтын тайпалар тангутскиенiң XI ғасыдың аяғында аумағы Сяолардың Батыс әулеттерiне шекараларда негiзделген. Иньчуаняны XIII ғасырда жаулап алғаннан кейін Шыңғысханға бағынады. Маңғолдардың кеткені олардың ықпалы қысқартылды, Нинсяға батысынан түркi тiлдi мұсылмандарды кiре бастады. XIX ғасырда мұсылман көтерiлiсі болды. Нинся 1914 жылы Ганьсу провинциясымен қаланған. 1928 жылды Нинсяда қайта бөлiну болды және дербес провинция болып қалыптасады. 1914-1928 жылдары Цинхай, Нинся және Ганьсу провинцияларын Ма атты үш ағалар басқарды (кейбір әдебиетте "солтүстiк-батысты Ма" деп аталады). Нинся басқарған Хункуй Ма милитарист және Гоминьданға жататын мұсылман болды. 1958 жылы Нинся ҚХР-дың автономды ауданының мәртебесiн ресми түрде алды. Нинсяға 1969 жылы АРВМ-ның бiр бөлiгi қосылды, бiрақ ол жерді 1979жылы керi қайтарды. Нинся қазiргi аумағы - Шыңғысханмен XIII ғасырда тартып алынған Хуэйский автономды ауданы Тангут хандығымен дәл келетiн территория.

Экономикасы[өңдеу]

2009 жылдағы ауданның ҰЖТ-сы 133,4 миллиард юаньге жетті, салыстырмалы бағада, алдыңғы жылға қарағанда өсу пайызы - 11,6% құрады. Жалпы қаржы табыстары 19,61%-ға өстi және 21,3 миллиард юань құрады.


Көліктер[өңдеу]

Әуежайлары[өңдеу]

  • Аэропорт Хэдун Иньчуаня (银川河东机场)
  • Аэропорт Хэлашань Иньчуаня (银川贺兰山机场)
  • Аэропорт Чжунвэй Сяншань (中卫香山机场)
  • Аэропорт Гуюаня (固原机场)
  • Аэропорт Ухай (обслуживает северную часть)

Көпірлер[өңдеу]

Көліктер көпірі Хуанхэ - Таолэ (陶乐黄河大桥) арқылы.

Автожолдар[өңдеу]

Теміржолдар анықтамасы[өңдеу]

  • Баотоу-Ланьчжоу теміржолы (包兰铁路)
  • Бао-Чжун теміржолы (宝中铁路)

Халқы[өңдеу]

Нинся — көпұлтты аймақ. 2009 жылдың басында 6,22 млн халқын, ханьцылар - 62 %, титульды ұлты , хуэйцзу, 34 %, яғни 1/3-і. Барлығы аймақта 1/5-і ҚХР хуэйцтері. Халықтың көпшілігі солтүстік аймақта өмір сүреді, орталығы аздап қонысталған, ал оңтүстігінде өте аз. Ең үлкен халықтың тығыздығы:

Әкiмшiлiк аумақтары[өңдеу]

Автономды аймақ 5 қалалық округтерге бөлінеді.

Карта Қазақша аты Қытайша аты Пиньинь
[[Ningxia prf map.png
1 Иньчуань 银川市 Yínchuān Shì
2 Шицзуйшань 石嘴山市 Shízuǐshān Shì
3 Учжун 吴忠市 Wúzhōng Shì
4 Чжунвэй 中卫市 Zhōngwèi Shì
5 Гуюань 固原市 Gùyuán Shì


Тағы да қараңыз[өңдеу]

Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Ningxia

Сілтемелер[өңдеу]