Патшалық гамбит

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess rdl44.png Chess ndd44.png Chess bdl44.png Chess qdd44.png Chess kdl44.png Chess bdd44.png Chess ndl44.png Chess rdd44.png
Chess pdd44.png Chess pdl44.png Chess pdd44.png Chess pdl44.png Chess d44.png Chess pdl44.png Chess pdd44.png Chess pdl44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pdd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess pll44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess pll44.png Chess pld44.png Chess pll44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess pll44.png Chess pld44.png
Chess rld44.png Chess nll44.png Chess bld44.png Chess qll44.png Chess kld44.png Chess bll44.png Chess nld44.png Chess rll44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Патшалық гамбит

Патшалық гамби́тдебют, келесі жүрістермен:
1. e2-e4 e7-e5
2. f2-f4
басталады.
Бұл дебют идеясы е5 пешкасын жоюда, «f» вертикалін бұзуда, захвата ортаны d4 жүрісімен басып алу және «f7» пунктына шабуылда. Ең істік те күрделі дебюттердің бірі. ашық бастамаларға жатады.

Пешканы құрбанға шалуды қабылдауына қарай:

Қаралар қарсы құрбан да ұсынуы мүмкін:

Нұсқалар[өңдеу]

Қабылданған патшалық гамбит[өңдеу]

Брейер гамбиты[өңдеу]

1. e4 e5
2. f4 ef
3. Фf3

Испандық гамбит[өңдеу]

1. e4 e5
2. f4 ef
3. d4

Мэзон гамбиты[өңдеу]

1. e4 e5
2. f4 ef
3. Кc3

Петров гамбиты[өңдеу]

1. e4 e5
2. f4 ef
3. Сe2

Піл гамбиты[өңдеу]

1. e4 e5
2. f4 ef
3. Сc4

Ат гамбит[өңдеу]

1. e4 e5
2. f4 ef
3. Кf3

Сальвио гамбиты[өңдеу]

3. … g7-g5
4. Сf1-c4 g5-g4
5. Кf3-e5

Полерио—Муцио гамбиты[өңдеу]

3. … g7-g5
4. Сf1-c4 g5-g4
5. 0-0 g4-f3
6. Фd1-f3

Мак-Доннелл гамбиты[өңдеу]
Греко — Филидор гамбиты[өңдеу]
Ганштейн гамбиты[өңдеу]
Розентретер гамбит ы[өңдеу]

3. … g7-g5
4. d2-d4

Альгайер гамбиты[өңдеу]

3. … g7-g5
4. h2-h4 g5-g4
5. Кf3-g5

Кизерицкий гамбиты[өңдеу]

3. … g7-g5
4. h2-h4 g5-g4
5. Кf3-e5

Беккер қорғанысы[өңдеу]

3. … h7-h6

Фишер қорғанысы[өңдеу]

3...d6

Кc6 Қорғанысы[өңдеу]

3 ... Кc6

Эйве Қорғанысы[өңдеу]
Шаллоп Қорғанысы[өңдеу]
заманауи қорғаныс[өңдеу]

3...d5.

Бастартқан патшалық гамбит[өңдеу]

  • 2. … Кg8-f6 Қорғанысы
  • 2. … Сf8-c5 Қорғанысы

Тарихы[өңдеу]

Алғашқы рет патшалық гамбит испандық дін қызметшісі Рюи Лопес де Сегур дің «Шахматтағы ойлап тапқыштық туралы кітабінде», 1561 жылы еске алынады. Бұл кітап жаңа папаның сайлауы қарсаңында Римға саяхаты кезінде жазылған болатын. Италияда Сегура ондағы ең күшті шахматшыларымен соғысып, оларды жеңді. Сегура гамбитты өзі ойлап тапқаны не итальяндық шахматшылардан алғаны белгісіз. Өз кітабінда Сегура шахмат тарихында алғаш рет 2. f4 жүрісімен бұзылатын пешкалық орталық құрудың маңызына нұсқайды.

1574 жылы тым күшті итальян шеберлері Леонардо, Бои және Полерио Мадридқа барып шықты. Олар фигурлардың жылдамырақ дамуына ұмтылып, материалды шығындарға қарамай, итальян стилінде ойнады. Полерио қолжазбаларынан оалардың партияларында дебюттар алуантүрлілігі жеткілікті көп болғаны көрінеді, бірақ басты роль патшалық гамбитқа берілгені сөзсіз.

XVIII ғасырдың ортасында патшалық гамбитты әлемнің ең күштң шахматшысы Андре Даникан Филидор қолданған. Итальян комбинацияларына күмән келтірсе де және «Пешка —партияның жаны» жаңа лозунгын ұсынса да, ол алдымен «f» пешкасын қозғап, сосын ғана барып патшалық атты дамытуды дәрістеді.

1851 жылы Лондонда бірінші халықаралық шахматтық турнир өтті, оны математика мұғалімі Адольф Андерсен жеңіп алды. Бұл турнирда өлмейтін партия Андерсен-Кизерицкий ойналды, онда ақтар, патшалық гамбитты ойнап, құрбандар сериясы арқылы жеңіске жеткен. Бұл партия талай жылдарға шахмат ойынының эталоны болып, түбінде, шахматтық романтизм негіздерін қалады. 1858 жылы Морфи Андерсенді жеңді. Ол да сол гамбиттық стилде ойнады, оның ұнататын дебюттары осы патшалық гамбит, сонымен қатар Эванс гамбиты болатын.

XIX ғасырдың 70-шы жылдары ортасында патшалық гамбит саспай сценадан түседі, мұған біраз үлес қосқан Вильгельм Стейництыңескілікті комбинацияларды жоққа шығарып, ойынның жалпы гамбиттық стилін сынаған еңбектері еді. Үнемі оны тек Ресейдің ең үздік шахматшысы Михаил Чигорин қолданады. 1903жылы Венада барлық партиялар патшалық гамбитпен бастатын тақырыптық турнир ұйымдастыралады да онда Чигорин жеңімпаз атанады. Ұқсас турнирлар Аббацияда (1912) жылы және Баденде (1914жылы) өткізілді. Олардың жеңімпазы шабуыл шебері Рудольф Шпильман болды. Бірақ 20-шы жж, гамбиттық партияларда көпсанды жеңілістен соң, Шпильман оны қолданбай қойды.

30-шы жылдары патшалық гамбитты жас Пауль Керес қолдана бастайды. 1945 жылы оған Давид Бронштейн қосылады. 60-шы жж патшалық гамбитты Борис Спасский (әлемнің 10-шы чемпионы) жүйелі қолданады. Патшалық гамбитты Роберт Фишер (әлемнің 11-шы чемпионы) және Михаил Таль (8-ші чемпионы) да қолданған. Қазіргі кезде патшалық гамбитты ресей гроссмейстеры Александр Морозевич қолданып жүр.

Әдебиет[өңдеу]