Ресей империясы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мында өту: шарлау, іздеу
Российская империя
Ресей империясы
Империя
Coat of Arms of Moscow.png
1721 – 1917 Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
Flag Coat of arms
Байрағы Елтаңбасы
Motto
Съ нами Богъ!
Anthem
"Боже, Царя храни"
(Құдайым, патшаны сақта)
Location of Ресей
Ресей империясы 1866 ж.
Астанасы Петроград
(Санкт-Петербор)
Тіл(дері) орысша
Діні Орыс Православ шіркеуі
Government Монархия
Император
 - 1721–1725 жж. Пётр I
 - 1796–1801 жж. Павел І
 - 1801–1825 жж. Александр І
 - 1825–1855 жж. Николай I
 - 1855–1881 жж. Александр ІІ
 - 1881–1894 жж. Александр ІІІ
History
 - Петр I-нің таққа отыруы 1682 ж. мамырдың 7 NS,
1682 ж. сәуірдің 27 OS²
 - Империяның жариялануы 1721 ж. қазанның 22 NS,
1721 ж. қазанның 11 OS
 - Декабристер көтерілісі 1825 ж. желтоқсанның 26 NS,
1825 ж. желтоқсанның 14 OS
 - Басыбайлық жойылуы 1861 ж. наурыздың 3, NS,
1861 ж. ақпанның 19 OS
 - 1905 ж. революциясы қаңтар-желтоқсан 1905 ж.
 - Конституциясы 1906 ж. сәуірдің 23
 - Ақпан революциясы 1917 ж. наурыздың 15 NS,
1917 ж. наурыздың 2 OS
 - Қазан революциясы 1917 ж. қарашаның 7 NS,
1917 ж. қазанның 25 OS
Area
 - 1916 21 799 825 km² (8 416 959 sq mi)
Population
 - 1916 est. 181 537 800 
     Density 8,3 /km²  (21,6 /sq mi)
Currency Рубль (сом)
1. Flag used 1721–1858 and 1883–1917; see Ресей елтаңбасы.
2. Russia continued to use the Юлиус күнтізбесі until after the collapse of the empire; see Old Style and New Style dates.

Ресей империясы[1], Орыс мемлекетінің отарлық саясаты нәтижесінде құрылған. Петр І 1721 ж. Ресейді империя деп жариялады. 18 — 19 ғ-ларда Р. и-ның құрамына Балтық бойы, Украина, Белоруссия, Польшаның шығыс бөлігі, Бессарабия, Солт. Кавказ, Финляндия, Сыртқы Кавказ, Орт. Азия аумақтары күшпен енгізілді. Р. и. 18 ғ-дың 2-ширегінен бастап қазақ жерін отарлауға кірісті (қ. Қазақстанды Ресейдің отарлауы). 19 ғ-дың соңына қарай Р. и. жерінің аум. 22,4 млн. км², тұрғындары 1897 жылғы санақ бойынша 128,2 млн. (оның 43%-ы орыстар) болды. Р. и. 20 ғ-да 81 губерниядан және 20 облыстан тұрды. Губерниялар мен облыстардың бірқатары ген.-губернаторлықтарға біріктірілді. Бұхар және Хиуа хандықтары Р. и-ның вассалдары болды. 1914 ж. Уранхай өлкесі Р. и-ның протекторатына айналды. Р. и. монархиялық мемл. болып, онда Романовтар әулеті билік жүргізді. Мемл. тілі орыс тілі, мемл. діні христиан дінінің провославия тармағы болды. Патша өкіметі Р. и-ндағы орыс емес халықтарды рухани тұрғыда отарлауға, шоқындыруға ерекше мән берді (қ. Орыстандыру саясаты) Ақпан революциясы нәтижесінде Р. и. құлап, орнына Кеңес өкіметі орнады.

Пайдаланған әдебиет [өңдеу]

  1. Қазақ энциклопедиясы