VI Георг

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
VI Георг
Портреті, 1940–46
King of the United Kingdom
and the British Dominions
(more...)
Тақта отыру жылдары 11 Желтоқсан 1936 – 6 Ақпан 1952
британ 12 Мамыр 1937
Ізашары VIII Едуарда
Ізбасары I Элизавета
Prime Ministers See list
Emperor of India
Reign 11 December 1936 – 14 August 1947
Predecessor Edward VIII
Successor Position abolished
Spouse Elizabeth Bowes-Lyon
Issue
Elizabeth II
Princess Margaret, Countess of Snowdon
Толық аты жөні
Albert Frederick Arthur George
Тегі House of Windsor
Әкесі George V
Анасы Mary of Teck
туған Үлгі:Birth-date
York Cottage, Sandringham House, Norfolk, United Kingdom
Died Үлгі:Death-date and age
Sandringham House, Norfolk
Burial 15 February 1952
St. George's Chapel, Windsor Castle

VI Георг (ағыл. George VI, шоқындырылғандағы аты Альберт Фредерик Артур Георг; 14 желтоқсан 1895 жыл, Йорк-Коттедж, Сандринхэм, Норфолк, Англия6 ақпан 1952 жыл, Сандринхэм, Норфолк, Англия) — 1936 жылдың 11 желтоқсанынан бастап Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия, Канада, Австралия мен Оңтүстік Африка бірлескен корольдігінің королі. Виндзорлар әулетінен шыққан. Ағасы Эдуард VII тақтан безгесін таққа отырды.Тарихта Ұлыбритания мен Британ империясының Екінші Дүниежүзілік соғыста нацистік Германияға қарсы күресушінің бейнесінде есте қалды. Георг король болып тұрған кезде Британ империясының ыдырап, Ұлттар достастығына айналды. Ол 1936 жылдың 12 желтоқсаннан бастап 1950 жылдың 26 қаңтарына дейін Үндістанның соңғы императоры, ал 1949 жылдың 29 сәуіріне дейін Ирландияның соңғы королі болды. Ол 1949 жылдың 29 сәуірінен бастап «Ұлттар достастығының» (Head of the Commonwealth) басшысы атағына ие болды.

Таққа отырғанға дейін[өңдеу]

Георг V мен оның жұбайы, королева Марияның екінші ұлы Альбертте төрт ағайын болған: болашақ король Эдуард VIII (18941972), Генри, Глостер герцогі (19001974), Георг, Кент герцогі (19021942), принц Джон (19051919), эпилепсия және аутизммен ауырған, және қарындасы Мария (18971965), тұрмыс құрғасын графиня Харвуд. Мінезі жағынан Альберт сыпайы әрі бұйығы адам болатын, оған қоса қатты кекештенетін. Ол австралиялық логопед Лайонел Логамен үзбей талмай емделуінің арқасында кекештігінен толықтай жазылады. Осборнде және Дортмутта Королдік әскери-теңіз училищесінде оқып, 1915 жылы мичман артынан кіші лейтенант атағын алды. «Коллингвуд» линкорында зеңбірек мұнарасының командирі ретінде Ютланд шайқасына қатысты. Флотта одан әрі қызмет атқаруына денсаулығының нашарлығы бөгет болды — басында соқырішегі ауырды, содан кейін асқазанына жара шықты.1918 жылдың наурыз айында Корльдік әскери-әуе күштерінің теңіз авиациясына ауыстырылды, ұшқыш болып батыс майданда қызмет атқарып, звено командирі дәрежесіне дейін өсті. Соғыстан кейін 1919 жылы Кембридж университетінің Тринити-колледжінде тарих пен экономиканы зерттеді. 1920 жылдың маусым айында Йорк герцогі аталды, 1923 жылдың 26 сәуірінде 14-ші граф Стратморскінің қызы леди Елизавет Боуз-Лайонға үйленді. Ол қызбен 1905 жылы танысқан (5-жасар Елизавета 10-жасар Альбертті қант қосылған шие тортымен қонақ қылған). Отбасысында екі бала дүниеге келді. — 21 сәуірде (1926) принцесса Элизабет-Александра (болашақ королева Елизавета II), ал 21 тамызда (1930) — принцесса Маргарет Роз. 19241925 жылдары герцог пен герцогиня Уганда мен Суданға, ал 1927Австралияға (Канберрада Альберт парламент ғимаратын ашты) және Жаңа Зеландияға сапармен келді.

The Duke and Duchess either side of the Mayor of Toowoomba, Australia, 1927

Басқаруы[өңдеу]

Ағасы Эдуард VIII тақтан бас тартқасын 1936 жылдың 11 желтоқсанында Йорк герцогі король VI Георг болды. 1937 жылы 12 мамыр күні, ағасын таққа отырғызуға белгіленген күні таққа отырды. Әкесі Георг V-ден айырмашылығы – ол Делиде Үндістан императоры болып жарияланған жоқ. VI Георг таққа отырғасын бір тәуліктен кейін Еркін Ирландия мемлекетінің парламентi Ирландия аумағында британ корльдігінің билігін қысқарту туралы заң қабылдады, іс жүзінде де британ корольдігінің билігі осымен Ирландия аумағында тоқтады. 1939 жылы мамыр-маусым айларында король мен королева Канаданы аралап, АҚШ-қа да соқты. Екінші дүниежүзілік соғыстың қарсаңында король талай рет Гитлерге «татуластық» үндеуін жолдауға ниет білдірді. Ол әрдайым,өзінің дипломатиясын жеткілікті деп есептеген, премьер-министр Н. Чемберленнің қарсылығына кез болды. 1940 жылы мамырда король жаңа үкіметті құруға У. Черчилльге амалсыздан тапсырма берді, бірақ та оған сенімсізкпен қарайтын. Артынан олардың қарым қатынасы жақсарып, король мен премьер-министр әрбір бейсенбі күні ланчта кездесіп, еркін отырып маңызды мәселелерді талқылайтын болды. Соңынан монарх Черчилльдей прьемер-министрді іздесең де таппайсың деп айтатын.

Екінші дүние жүзілік соғыс[өңдеу]

Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары да корольдік жұп әрдайым әскерлерді, әскери мекемелерді, елдегі доктар мен госпитальдарды міндетті түрде аралап жүрді.1939 жылы желтоқсанда король Францияда орналасқан британ армиясының аумағына келді, ал 1943 жылы шілдеде ұшақтың бортынан Солтүстік Африкадағы одақтастар әскерлерін бақылады. Сол сияқты ол Алжирде, Триполиде және Мальтада болды. 1944 жылы Георг одақтастар әскері түскеніне он күн болғанда Нормандияға келді, шілде айында Италияның оңтүстік бөлігінде болды, ал қазан айында — Бельгия мен Голландияға келді. 1940 жылы монархтың резиденциясы бірнеше рет әуе шабуылына ұшырады. 1940 жылы 12 қыркүйекте неміс бомбасы Букингем сарайынан 20 метр қашықтықта жарылды, сол жағдай корольдің денсаулығына әсер етті,ол оқи алмайтын қалге ұшырады, алаңдап ұзағынан аспанға қарай беретін болды. Ұлыбританияны окупациялап алған жағдайда корольдің отбасын Канадаға эвакуациялау қарастырылды. Бірақ король елден кетпей Қарсыласу қозғалысына қатыспақшы болып ниеттенді. Осы мақсатпен 1940-1941 жылдары король қару-жарақтың түр-түрінен атумен жаттықты. Ұлыбритания соғыста КСРО-ның одақтасы болғанмен ол одақтастарына сақтықпен қарады.

Өмірінің соңғы жылдары және қайтыс болуы[өңдеу]

1945 жылы К.Эттлиді премьер-министр қылып тағайындағасын корольдің үкімет басшысына ықпалы күшейе түсті, мысалы ол дегенінде тұрып, атышулы антикоммунист Э. Бевинді сыртқы істер министрі қылып тағайындатты. Сол сияқты Георг лейбористер кезінде басталған өндірісті кеңінен мемлекеттендіруге қарсы болы. 1947 жылы 1 ақпанда VI Георг, королева және принцессамен Англиядан теңізбен Оңтүстік Африкаға ресми сапармен аттанып кетті. Георг патшалық қылған соңғы жылдары Клемент Эттли басшылық еткен лейбористік үкіметі Британ империясының шапшаң ыдырауымен және Ұлттар достығына айналуымен белгіленді. 1948 жылы Үндістан толық тәуелсіздік алды, ал 1949 жылы — Ирландия бостандық алды. Үндістанға тәуелсіздік берілуі Георгтың қатты наразылығын шақырды. Ал 1947 жылдың қарашасында ол үлкен қынжылыспен қызы Елизаветаға тұрмысқа шығуына келісімін берді. Ол принц Филипп Маунтбеттенді қызына тең емес деген ойда болды. 1951 жылы үкімет басына, әрқашан корольдің қолдауы мен мейіріміне ие болатын, Черчилль қайтадан келді. 1948 жылы король жұбымен Жаңа Зеландия және Австралияға сапарға баруды жоспарлады, бірақ корольдің денсаулығына байланысты кейінге қалдырылды. Оның өкпесінен обыр ауыруы табылды (соғыс кезіндегі стресс монархтың денсаулығына үлкен зиянын тигізді, оған қоса ол өте көп темекі шегетін). Ал 1951 жылы қыркүйекте оның бір өкпесі алынып тасталды. 1952 жылдың 29 қаңтарында Георг, дәрігерлердің кеңесін тыңдамай, қызы Елизаветаны демалысқа Кенияға шығарып салуға аэропортқа келеді де, бала кездегі күтушісіне «Мен үшін Лилибетке көз қырыңызды салып жүріңіз» деген. Бір аптадан кейін, 1952 жылдың 6 ақпанында, VI Георг ұйықтап жатқан жерінде коронарлы тромбоздан Сандринхеде қайтыс болды. Елизавета Кениядан патшайым болып оралды.

Дереккөздер[өңдеу]

http://vivovoco.rsl.ru/VV/PAPERS/HISTORY/KINGS.HTM

• Sarah Bradford. King George VI. — London: Weidenfeld & Nicolson, 1989. — 506 p. — ISBN 0-297-79667-4

• Г. С. Остапенко Британская монархия от Эдуарда VIII до Елизаветы II // Новая и новейшая история. — 2000. — № 4-5.

 Осы үлгіні қарау  Ұлыбритания монархтары
Құрама Патшалық Ұлыбритания Патшалығы (17071800)
Құрама Патшалық Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы (18011927)
Құрама Патшалық Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Патшалығы (1927 бастап)

V Георг (19101936) VIII Эдуард (1936) VI Георг (19361952) II Елизавета (1952 бастап)