Батбат кесірткелер

Батбат кесірткелер
Phrynocephalus versicolor
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Жануарлар Жамағаты: Хордалылар Табы: Бауырымен жорғалаушылар Сабы: Қабыршақтылар Тұқымдасы: Agamidae Кіші тұқымдасы: Agaminae Тегі: Phrynocephalus Kaup, 1825
Species
c. 40 sp., see text

Жұмырбас кесірткелер (лат. Phrynocephalus) – агама тұқымдасының бір туысы. Батыс және Орталық Азияның құмды жерлерінде мекендейтін 30-дай түрі белгілі. Денесі жалпақ, басы жұмыр, артына қарай иілген құйрығы бар. Денесінің ұзындығы 25 см-дей. Денесі бірыңғай ұсақ қабыршақтармен жабылған. Аяқтары жақсы дамыған. Жұмырбас кесірткелерде алқым (тамақ) қапшықтары болмайды. Түсі өзі тіршілік ететін топырақ түстес болып келеді. Жұмырбас кесірткелердің барлық түрі жұмыртқа (1 – 7-ден) салып көбейеді, тек тибеттік түрі ғана баласын тірі туады. Ұсақ жәндіктерді, олардың дернәсілдерін, т.б. омыртқасыздарды, сондай-ақ, шырынды өсімдіктерді де жейді. Жұмырбас кесірткенің Қазақстанның шөл және шөлейтті аймақтарында таралған 7 түрі бар, оның ішінде өте жиі кездесетін түрі – батбат кесіртке, ал сирек кездесетін жұмырбас шұбар кесіртке (P. versіcolor) мен Зайсан жұмырбас кесірткесі (P. melanurus) қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген (1996). ^[1]

Ортаққорда бұған қатысты таспа санаты бар: Phrynocephalus

Пайдаланған әдебиет

1. Қазақ энциклопедиясы, 4 том;