Бату хан

Уикипедия жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Бату хан
хан
Batu.png
Бату. Қытай миниатюрасы. 14 ғ.
Орнауы 1227—1255
Таққа көтерлуі 1224/1225 немесе 1227
Басқа лауазымдары Бату патша, Сайын хан (моңғ. Жақсы хан, Сайн хаан)
Туғаны 1205
Моңғолия
Қайтыс болғаны 1255
Сарай бату
Алдыңғысы Жошы хан
Соңғысы Сартақ
Жұбайы Борақшын хатун
Атасы Жошы хан
Batuhan.JPG

Бату, Батый, Сайын хан (моңғ. Бат Хаан, қыт. 拔都可汗) (12081255) — Алтын Орданың негізін қалаған хан (12271255), қолбасшы.[1] Шыңғыс ханның немересі, Жошының екінші ұлы.[2] Шешесі — қоңырат Елші ноянның қызы Кочу хатун.[3] Бату 1227 жылы Жошы өлгеннен кейін Шыңғыс ханның ұйғарымымен әкесінің ұлысына хан болды. 1229 жылы Үгедейді моңғол империясының ұлы ханы сайлаған Қарақорымдағы Құрылтай жиналысына қатысты. 12361242 жылдары біріккен ұлы хандық әскерінің Русь пен Шығыс Еуропаға жорығына қолбасшылық етті (қосымша Батудың Русь пен Шығыс Еуропаға жорығы).[4] Жошы ұлысын Ертістен Дунайға дейінгі байтақ өлкені алып жатқан Алтын Орда мемлекетіне айналдырды. 1251 жылы Онон өзені бойында өткен Құрылтай жиналысында Батудың қолдауымен Мөңке ұлы хан болып сайланды. Батудың 26 әйелі, Сартақ, Тоқан, Әбуқан, Улақшы есімді 4 ұлы болған. Бату Еділдің сағасындағы (Ахтуба алқабы) аралдарының бірінде орналасқан Сарай қаласында жерленген. [5] [6]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Әбілғазы, Түрік шежіресі, А., 1992;
  2. Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х
  3. Греков Б.Д., Якубовский А.Ю., Золотая Орда и ее падение, М.—Л., 1950;
  4. Утемиш-хаджи, Чингиз-наме, А.-А., 1992.
  5. Рашид ад-Дин, Сб. летописей, т. 1 — 3, М.—Л., 1952 — 56;
  6. "Қазақ Энциклопедиясы"