Портал:Авиация

Уикипедия жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Портал   Жоба   Талқылау   Қатысушылар

Авиация порталы

Avion silhouette.svg

Авиация (лат. avis - құс) – Жер маңайындағы әуе кеңістігінде ауадан ауыр аппараттармен (ұшақ, тікұшақ, т.б.) ұшуды білдіретін ұғым. Осы аппараттардың ұшуын қамтамасыз ететін қызметтер жүйесі де авиация құрамына енеді. Авиация азаматтық авиация және әскери авиация болып екіге бөлінеді. Азаматтық авиацияға көліктік, санитарлық, оқу-спорттық, арнайы мақсатқа арналған, ал әскери авиацияға әуе күштері, теңіздік, армиялық, әуе шабуылынан қорғануға арналған ұшу аппараттары жатады.

Үздік мақала

Ұшақ ЯК-42

Ұшақ, (аэроплан) — қозғалтқыш арқылы атмосферада ұшуға арналған, қозғалмайтын қанаты бар, ауадан ауыр ұшу аппараты. Бұл аппарат өз қозғалтқышының тарту күшімен белгілі бір жылдамдықпен қозғалған кезде қанатында пайда болатын көтергіш күш әсерінен аспанға көтеріледі. Бу машинасы орнатылған қозғалтқыш күшімен ұшатын ұшақтың ең алғашқы жобасын 1881 ж. А.Ф. Можайский (1825 — 1890) жасаған. Сол кезеңге дейін жасалып, сыналып жүрген аппараттардың бәрі моторсыз ұшу аппараттары еді. Ұшу жылдамдығына байланысты ұшақтар дыбыстың ауада таралу жылдамдығынан кем және одан артық шапшаңдықпен ұшатын ұшақтарға ажыратылады. Дыбыстың ауада таралу жылдамдығынан бес еседен артық шапшаңдықпен ұшатын ұшақ гипердыбыстық ұшақ деп аталады. Ұшақтардың бәрінде: қанат, фюзеляж, тіректер (тік және көлденең), шасси және күш қондырғысы деп аталатын ортақ агрегаттар бар. Қанат көтергіш күш тудырумен бірге көлденең бағыттағы орнықтылықты қамтамасыз етеді. Көп жағдайларда онда қозғалтқыштар, шассидің негізгі доңғалақтары бекітіледі, әрі оның қуысына жанармай құйылады. Жалғыз қанатты ұшақ — моноплан, ал қанаттары екі қабат орналасқан ұшақ — биплан деп аталады.
Толығырақ оқу...

Үздік сурет

Avro Vulcan XH558 (8039811596).jpg
Британдық Avro Vulcan бомбалаушы ұшағы.

Таңдаулы ұшақ

Air Bishkek A320-200 EX-32002 DME Dec 2012.png

Airbus A320 — қысқа және орта қашықтықтарға арналған коммерциялық жолаушы тасымалдайтын ұшақтар жанұясы. Airbus A320 жанұясы A318, A319, A320, және A321 ұшақтарынан құрылған. Ең алғаш 1988 жылы шығарылған. A320 ұшағында ең алғаш рет Thomson-CSF/SFENA ұшудың сандық электро-дистанциялық басқару жүйесін (fly-by-wire flight control) қолданған. Бұл жүйе ұшақты штурвал көмегімен емес, кабинаның шет жағында орналасқан джойстик арқылы басқаруына мүмкіндік берді. Барлығы 5.500 ұшақ құрылған A320 жанұясы әлемдегі Boeing 737-ден кейінгі екінші ең көп сатылған ұшақ болып табылады. (толығырақ...)

Сіз білесіз бе?


Таңдалған тұлға

T.Bigeldinov-11.07.07.jp.jpg

Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов - Авиация генерал-майоры, Кеңес Одағының екі мәрте батыры, «Барыс» орденінің иегері. 1922 жылы 5-тамызда Сарыарқаның кең-байтақ даласында, Ақмола облысының өзен-көлі тасыған, емдік суы атқылаған Майбалық ауылында туған.

(толығырақ...)


Санаттар

Мен қалай көмек көрсете аламын

  • Мәтінде кездесетін қызыл сілтемелерді толтырып, мақалалар санын көбейтіңіз:
  • Бар мақалаларға толықтырулар енгізіп, санаттар мен үлгілер арқылы портал орамдылылығын күшейтіңіз:


Қосымша мәліметтер