Шәуешек

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Орыс суретшісі Василий Васильевич Верещагинның «Шәуешектегі театрдың қирандылары» (1869-70) атты суреті.

Шәуешек (ұйғ. Chöchek, چۆچەك, қыт. 塔城; пинйін: Tǎchéng — Тачең) — Қытайдың Шинжәң Ұйғыр аутономиялық районы‎ндағы қала. Шәуешек округы (қыт. 塔城地区, Tǎchéng Dìqū) Іле Қазақ аутономиялық облысына кіреді. Бұрынғы кездері бұл қала мен оның округы Ресейде Тарбағатай (ұйғырша:Tarbaƣatay) деп аталған.


Жағрапиясы[өңдеу]

Шынжаңның солтүстістік бөлігінде, Тарбағатай жотасының етегінде орналасқан.

Қаланың батысында, оны Шығыс Қазақстан облысымен байланыстыратын жолдың бойында, одан 17 шақырым қашықтықта «Бакту» (巴克图) шекаралық бақылау-өткізу бекеті орналасқан. Оның Қазақстан жағы «Бақты» деп аталады.[1]

Халқы[өңдеу]

Бүкіл Шәуешек округының ауданы 98 824 шаршы километрді құрайды, тұрғындарының саны 892 397 жан (2000). 2000 жылғы санақ бойынша округтың ұлттық құрамы төмендегідей болған:

Ұлты Саны Округ халқындағы үлес салмағы
қытайлар 522.829 58,59%
қазақтар 216.020 24,21%
дүңгендер 66.458 7,45%
ұйғырлар 36.804 4,12%
моңғолдар 29.759 3,33%
дұңсяндар 5.500 0,62%
даурлар 4.533 0,51%
орыстар 2.948 0,33%
қырғыздар 1.870 0,21%
сібе 1.536 0,17%
басқалар 4.140 0,46%

Шәуешек қаласының өзінде 1994 жылы бағаланғандай 56 400 адам тұрған.

Даурлар мен сібелер Шәуешек округына Қиыр Шығыстан 1764 жылдары Қытайдың батыс шекарасын бекіту мақсатымен көшірілген

Шәуешектегі Православ шіркеуі Мәдени төңкеріс кезінде қиратылған болатын, енді жергілікті орыс қауымдастығының серкелері оны қайта тұрғызуға жергілікті билік орындарынан көмек сұрауда.[2]

Экономикасы[өңдеу]

Тарихы[өңдеу]

19-шы ғасырда бұл қала Ресей мен Қытайдың арасындағы маңызды сауда-саттық орталығы болған.

1865 жылы дүңген көтерілісінің кезінде қала қатты қираған.[3]

Сілтемелер[өңдеу]

  1. Сухопутный (автодорожный) КПП «Бахты»
  2. XINJIANG: Security service investigation followed Orthodox priest's deportation (September 2004) (ағылш.)
  3. В.А. Моисев «Россия и Китай в Центральной Азии (вторая половина XIX в. — 1917 гг.)» ISBN 5-93957-025-9. Глава 3. МУСУЛЬМАНСКИЕ ВОССТАНИЯ В СИНЬЦЗЯНЕ И ПОЛИТИКА РОССИИ. 1864-1871 гг.