I Акбар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Акбар бетінен бағытталған)
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
I Акбар
جلال الدین محمد اکبر
I Акбар
Лауазымы
Ту
Ұлы Моғолдар патшалығының падишаһы
27 қаңтар 1556 — 17 қазан 1605
Ізашары: Хумаюн
Ізбасары: Жаһангір
Өмірбаяны
Діні: Ислам
Дүниеге келуі: 14 қазан 1542(1542-10-14)
Амаракот,
Ұлы Моғолдар патшалығы
Қайтыс болуы: 17 қазан 1605(1605-10-17) (63 жас)
Агра,
Ұлы Моғолдар патшалығы
Жерленді: Акбар кесенесі, Агра
Әкесі: Хумаюн
Анасы: Хамида Бану бегім
Жұбайы: Рүкия бегім
Салима бегім
Мәриям-уз-Замани
Балалары: Ұлдары:
Хасан мырза
Құсайын мырза
Жаһангір
Сұлтан Мұрат мырза
Сұлтан Даниял мырза
Сұлтан Хушру мырза
Қыздары:
Арам Бану бегім
Шаһрунниса бегім
Ханым Сұлтан бегім

I Акбар (урдуша: جلال الدین محمد اکبر‎) — Ұлы Моғолдар патшалығының 3-ші падишаһы, қолбасшы. Ұлы Моғолдар патшалығының негізін қалаушысы Бабырдың немересі, Хумаюнның үлкен баласы.

Толық атағы: әс-Сұлтан әл-Ағзам уә-л-Хақан әл-Мүкаррам, Имам-и-Әділ, Сұлтан әл-Ислам, Каффатт әл-Анам, Әмір әл-Мүминин, Мәлік-и-Үндістан, Халифат әл-Мүтаали, Әбілфатх Жалаладдин Мұхаммед I Акбар, Сайып-и-Заман, Падишаһ-и-Ғази, Зиллуллаһ, Шаһиншаһ-и-Сұлтанат-үл-Хиндия-уә-л-Мұғалия.

Өмірбаяны[өңдеу]

Акбардың бала кезі

I Акбар 1542 жылдың 14 қазанында Амаракот қаласында Ұлы Моғолдар падишаһы Хумаюн мен Хамида Бану бегімнің шаңырағында дүниеге келді.

Билеген жылдары[өңдеу]

Акбар тұсындағы Ұлы Моғолдар патшалығы

Мальваны, Раджпутанды, Гуджаратты, Бенгалияны, Аудты, Бихарды, Синдті, Кашмирді жаулап алып, өз тұсында патшалық жерін едәуір ұлғайтты және Ұлы Моғолдар әулетінің билігін нығайта түсті. Елде әкімшілік, әлеуметтік және әскери жаңартпаларды жүзеге асырды. I Акбар дүниетанымы кең, рухани бай адам болған. Ол бүкіл болмыстың біртұтас және оның себебі бір екенін жақсы түсініп, сол кездегі үнді жеріндегі түрлі діни көзқарастарды біріктіруге ұмтылды. Сондықтан ол "дін-и илаһи" (Құдай діні) атты жаңа дін енгізді. Бұл исламды, индуизмді, буддизмді, зороастризмді, джайнизмді және христиандықты біріктіруге ұмтылған талпыныс еді. I Акбар тұсында Үндістанда сәулет өнерінің тамаша ескерткіштері салынды: Қызыл форт (1565-1574), Фатехпур Сикри қаласы (1569-1574), Аймер форты (1564-1573), Делидегі Сарай қақпасы (1560), Лал-Кила (1586-1618) және т.б. Олардың құрылысында мұсылман сәулет өнері мен үнді дәстүрінің озық үлгілері жарасымды пайдаланылған[1].

Дереккөздер[өңдеу]