Алып-Арслан

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Алып-Арслан Мұхаммед ибн Дәуіт
ألب أرسلان
Салжұқ мемлекетінің 2-ші сұлтаны
Салжұқ мемлекетінің 2-ші сұлтаны
Қызметі:

Салжұқ мемлекетінің сұлтаны (1063-15.12.1072)

Ұлты:

түрік-салжұқ

Қайтыс болған күні:

15 желтоқсан 1072(1072-12-15)

Қайтыс болған жері:

Мерв

Әкесі:

Дәуіт

Алып-Арслан Мұхаммед ибн Дәуіт (араб.: ألب أرسلان‎ (шамамен 1029 — 15.12.1072) — Салжұқ мемлекетінің билеушісі, сұлтан, қолбасшысы. Билік басына келгеннен бастап (1063 жылдан) астанасын Үзкенттен Самарқанға көшірген (1040 — 1063). Қарахан әулетіне қарсы жорықтар жасаған. Грузияны, Әзірбайжанды, Арменияны, Орта Азияны жаулап алу үшін жорықтар жасаған. Әмудария жағасындағы Термез бен Балх қалалары үшін шайқастар жүргізді. Хутталян, Чаганиан иеліктеріне шапқыншылық жасады (1064-65). Алып-Арсланның әскері Сауран, Жентке (Сыр бойы) дейін жетті. 1071 ж. 26 тамызда Византия императоры Роман ІV Диогеннің әскерін Шығыс Түркиядағы Ван көлі маңында тізе бүктіріп, Византияның Кіші Азиядағы жерлерін басып алды. Мұнда кейіннен Коний сұлтандығы құрылды. Оның тұсында мелекетті уәзір Низам әл-Мүлк басқарды.

1072 ж. Бұхар ханы Шамсимүлікке қарсы жорық жасады. Нәтижесінде салжұқ жасағы ойсырай жеңіліп, Алып-Арслан қаза тапты.

Дереккөздер[өңдеу]

  • “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998