Дәнекер ұлпасы — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
ш
clean up, replaced: ткань → ұлпа using AWB
ш (Bot: Migrating 53 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q25615 (translate me))
ш (clean up, replaced: ткань → ұлпа using AWB)
'''Дәнекер ұлпасы''' (соединительная ткань); (textus соп- nectivus; лат. textus — үлпа, connectivus — дәнекер) — [[адам]] мен [[жануар|жануарлар]]лар организмдерінің барлық мүшелері құрамына кіретін, денедегі ең көп тараған ұлпа. Дәнекер ұлпасы — мезенхимадан дамып, организмнің ішкі ортасын құрайды. Құрылысы жағынан дәнекер ұлпасы жасушалардан және жасушааралық заттан тұрады.<ref>Цитология және гистология. Оқу құралы. Сапаров Қ.Ә. - Алматы: Қазақ университеті, 2009. - 128 бет. ISBN 978-601-247-057-4 </ref> Оның кейбір түрлерінде жасушалар басым болады, ал басқа өкілдерінде керісінше жасушааралық заттар көбірек болады. Дәнекер ұлпасының атқаратын қызметі жасушалар мен жасушааралық заттың арақатнасына тікелей байланысты. Сұйық дәнекер ұлпасы [[қан]] мен [[лимфа|лимфада]]да қоректік (трофикалық) және қорғаныс қызметтері басымырақ, ал жасушааралық заттары тығыз, қатты ұлпаларда (шеміршек, сүйек ұлпалары) тіректік және механикалық қызметтер жақсы жетілген. Дәнекер ұлпасы жасушалары құрылысында полярлық айырмашылықтар (эндотелиоциттерден басқаларында) болмайды. Жасушааралық заттар ұлпа жасушаларының туынды өнімдері болғанымен, массасы мен мөлшері жағынан жасушаларға қарағанда әлдеқайда мол болады. Сондықтан, жасушааралық заттар [[дәнекер]] ұлпаларының маңызды, атап айтқанда, қоректендіру (трофикалық), қорғаныс, тіректік, механикалық т.б. қызметтерді атқаруға қатысады. Адам мен жануарлар организмдерінде құрамында дәнекер ұлпаларының элементтері кездеспейтін мүшелер болмайды. Дәнекер ұлпалары түтікше және қабатты мүшелердің қабықтары мен қабаттарын, қомақты мүшелердің [[паренхима]] бөліктерін дәнекерлеп, біріктіріп біртұтас етіп түратын олардың стромасын құрайды, әртүрлі мүшелердегі перделіктерді, қапшықтарды, дене шандырларын, қаңқа сүйектері байламдарын, бұлшық еттер сіңірлерін, қаңқаны, организмнің сұйық ішкі ортасын түзеді. Дәнекер ұлпаларының жарақаттанғаннан кейінгі тез қалпына келу және өзгерген ортаға бейімделу қабілеттері жақсы жетілген. Дәнекер ұлпасына [[қан]], [[лимфа]], [[май]] ұлпасы, ретикулалы ұлпа, борпылдақ дәнекер ұлпасы, тығыз [[дәнекер]] [[ұлпа|ұлпасы]]сы, шеміршек ұлпасы, [[сүйек]] ұлпасы жатады.<ref> Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі/ - Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009. ISBN 9965-822-54-9</ref>
==Пайдаланған әдебиет==
<references/>
{{Суретсіз мақала}}
{{wikify}}
[[Санат: Биоморфология]]
[[Санат: Биология]]
[[Санат: Морфология]]
[[Санат: Медицина]]
[[Санат: Гистология]]
[[Санат: Цитология]]
 
[[Санат: Биоморфология]]
 
[[Санат: Биология]]
{{wikify}}
[[Санат: Морфология]]
[[Санат: Медицина]]
[[Санат: Гистология]]
[[Санат: Цитология]]

Бағыттау мәзірі