Отыншы Әлжанов — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
ш
clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB
ш ({{Суретсіз мақала}} үлгісін үстедім)
ш (clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB)
'''Отыншы Әлжанов''' 1873 жылы [[Семей]] облысы, [[Зайсан]] уезі, [[Нарын]] болысында туған Әкесі Әлжан Сақауұлы дәулетті әрі ықпалды болыс болған екен. Көзі ашық әке баласының ата дәулетіне арқа сүйеп, өз қатарынан қалып қоймауы үшін оны елдегі жақсы адамдардан үлгі алып, өнер білім іздеуге баулыды. [[Алаш]] қозғалысының көр­нек­ті өкілі, [[Алашорда]] үкіме­тінің мүшесі, [[Жетісу|Жетісудағы]]дағы алаш қозғалысының басшы­ла­рының бірі, ағартушы-публицист, халық мұғалімі.
 
*[[1873]] жылы 12 тамызда [[Се­мей]] облысы, Зайсан уезі, На­рын болысының №6 ауы­лын­да ауқатты отбасында туған. Омбы облыстық архи­вінде сақталынған Омбы мұғалімдер семинариясын­дағы іс-қағаздарында Отын­шыны [[1875]] жылы туған деп көрсетеді.
О.Әлжанов семинарияда оқып жүрген кезден бастап, «Дала уалаяты» газеті және басқа да баспасөз беттерінде оқу-ағарту саласы бойынша, сайлау кезіндегі ру тартысы мен жікшілдіктің зиянды­лы­ғы жөнінде, шаруашы­лық­ты өркендету, қазақтың әдет-ғұрып заңдары туралы көкейкесті мақалалар және ауыз әдебиеті үлгілерін жариялап отырды.
 
*1905 жылы [[Санкт-Петер­бург­|Санкт-Петер­бург­те]]те өткен «Шығыс бұра­таналарын» оқыту мәселе­лері бойынша Ерекше мәжі­ліске «Дала уалаятындағы» қа­зақ мұғалімдері атынан О.Әлжанов сөз сөйлеген. Екінші бір,
*1907 жылы өткен мәжілісте де Отыншы тағы да сөйлеп, «бұратана халық­тарды» оқыту туралы «Ере­жеге» сын айтып, қазақ мек­тептерінің жұмысын қадаға­лайтын инспекторлық орын­ға қазақ мұғалімдерін таға­йындау, қазақ мұғалімдері­нің құқын және діни сабақ­тарды беретін мұғалімдердің жалақыларын орыс мұғалім­дерінің құқы мен жалақы­ларымен теңестіруді және басқа да өзекті мәселелерді ортаға салады.
 
Жетісу қазақтары атынан [[Құрылтай]] жиналысына де­пу­таттыққа ұсынылады.
 
[[Желтоқсан|Желтоқсандағы]]дағы съезде жалпы, қазақ атынан [[Алаш­орда]] үкіметінің мүшелігіне сайланады. Жетісу облыстық қазақ съездерін ұйымдас­тыруға қатысып, [[Алматы|Алматыда]]да автономия қамымен мили­ция жасақтамақ болып жүр­генде большевиктер тарапы­нан [[Ы.Жайнақов]], С.Саба­таев үшеуі тұтқындалады. Осы мәселеге байланысты Алаш қайраткерлері, тіпті [[Мәскеу|Мәскеудегі]]дегі Кеңес өкіметінің алдына мәселе қояды да кейін абақтыдан босатылып, Лепсі жаққа келеді.
 
[[Азамат соғысы]] жылдары Лепсіде жұтаған елге көмек көрсету комитетін құрады. [[Милиция]] жасақтап «Елдің басына мынандай пәле туып тұрғанда мен бұларды тастап кете алмаймын, өлсем-тіріл­сем де бірге көремін», – деп елді қорғауға бел байлайды.
 
Өзінің жігіттерімен [[Жетісу]] өлкесінен [[Қытай]] аспақшы болып [[Үржар]] маңайындағы [[Науалы]] қыстағында қызыл партизандармен қақтығы­сады. Отыншы Көктұма өзе­нінің бөгетіне салынған су диірменінің басына шы­ғып, көп атысады. Жау диір­менге от қояды. Отыншы сол отта ерлікпен қаза табады. Бұл оқиға [[1918]] жылы 21 та­мызда болған. Оны [[Семей|Семейге]]ге жеткіз­ген Б.Мәметов пен Ы.Жай­нақов. «[[Абай]]» жур­налы «... [[Алаш]] баласына Отын­шы­ның шығыны бата­ды. Орны ой­сырайды. ... Же­ті­судағы аға­йындарға бас­шы­сынан, кө­се­мінен айы­рыл­ғаны жан ауыртарлық іс бол­ды. Тағ­дыр­ға шара бар ма?» деп бас­қар­ма атынан азалы сөз жаза­ды.
<ref> Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref>
==Шығармалары:==
* Қарынбайдың хикаяты. "Дала уәлаяты", 1894, №17;
* Беседы о воспитании киргизских детей, КСГ, 1898, №13;
* Причины обеднения киргизов, КСГ,1898, №19 - 23;
* Шығармалар жинағы, А.,2004.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6 </ref>
 
==Дереккөздер==
==Пайдаланған әдебиет==
<references/>
 
{{Stub}}
{{wikify}}
 
{{Суретсіз мақала}}
 
[[Санат:Өңірлер]]
[[Санат:Жетісу]]
[[Санат:1873 жылы туғандар]]
[[Санат:1918 жылы қайтыс болғандар]]
 
 
{{Stub}}

Бағыттау мәзірі