Олжабай Толыбайұлы: Нұсқалар арасындағы айырмашылық

Навигацияға өту Іздеуге өту
ш
clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB
ш (clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB)
==Олжабай Толыбайұлы ==
 
'''Олжабай Толыбайұлы''' (1709 —1783 жылдары) — [[жоңғар]] басқыншылығына қарсы күрескен қазақтың атақты батырларының бірі. Шыққан тегі — [[Орта жүз|Орта жүздің]]дің [[арғын]] тайпасынан.
 
'''Олжабай Толыбайұлы''' (1709 —1783 жылдары) — [[жоңғар]] басқыншылығына қарсы күрескен қазақтың атақты батырларының бірі. Шыққан тегі — [[Орта жүз|Орта жүздің]] [[арғын]] тайпасынан.
Олжабайдың арғы атасы Айдабол он үш жасында би болған. Осы Айдаболдың үш әйелінің бәйбішесінен — Жанқозы, Малқозы, Кенжеқозы, ортаншы әйелінен — Қарақозы, Бозқозы, Аққозы, тоқалынан — Қожагелді мен Тайкелді туады. Балаларының бәрі де "сен түр, мен атайын" әрі шешен, әрі батыр болып өседі. Жалғыз-ақ бәйбішесінің Кенжеқозысы қыршын жас кезінде өліп, айттырып қойған қызы оң жақта жесір қалады. Ол үйсін Қаратай батырдың қызы екен. Әкесі осы қызды тоқалдан туған Тайкелтірге алып берем дегенде, Жанқозы: "Кіндіктесімнің жесірін тоқалдың баласына алдырмаймын" — деп, зорлықпен қызды інісі Малқозының баласы Толыбайға алып береді. Осы Қаратай батырдың қызынан Олжабай туады.
Әкесі Толыбай атақты "Ақтабан шүбырындыда" босқан елді жау өтінен қорғап жүргенде оққа ұшады. Осы кезде он үшке жаңа толған Олжабай нағашысы Қаратай батырдың қолына барып, сонда тәрбиеленеді.
 
Халықтың шежірелерінде, ауызша әңгімелерінде Олжабай тұралы өте көп айтылады, өлең-жыр, дастандар да баршылық. Онда Олжабайдың батырлығы, тапқырлығы, мергендігі ерен сүйіспеншілікпен сөз болады.
Оның есімі он сан [[орта жүз|орта жүзге]]ге [[ұран]] болған. Халық жырларында "Олжабайлап" жауға шапқанның жеңбейтіні болмаган. Үрей туғызатын ұранды пайдаланып, өзгелердің де жауға "Олжабайлап" шабатын кездері болған көрінеді.
 
[[Қабанбай]], [[Бөгенбай]], [[Малайсары]] секілді батырлармен бірге тізе коса отырып, ата жауға қарсы талай жорыққа қатысқан. Оның ерлігінің ерекше көрінетін жері — [[Баянауыл]] баурайындағы [[қалмақ|қалмақтармен]]тармен болған шайқасы. Осында Олжабай жиені Жасыбаймен бірге қалмақтардың жолын тосып жатады. Жасыбай жасағымен Шойынкөлге өтетін асудың аузында, Олжабай Торайғыр көліне өтетін асудың аузында жатып, жау қолын күтеді. Бұлардың жол тосып жатқанын қалмақтар да біліп, қапысын тауып, Жасыбай қолына тосыннан келіп тиіседі. Жасыбай осы шайқаста қаза табады.
Жай келгенінен хабарланған Олжабай көмекке ұмтылады. Ол жауды қоршап алып, таудың бір қуысына тығып қойып, қойдай қырады. Сонда Олжабайдың сұсын көрген жолдасы Төртул Баймұрат батыр: "Енді сен дем ал, мұнда саған қарсы келер ешкім қалған жоқ. Қалған-қүтқаны болса, маған сауғаға бермейсің бе?" — деп, атының сулығынан үстағанда, Олжабай: ‘’"Жасыбайдың бір бармағының да қүны толған жоқ қой"’’ деген екен күрсініп. Кейін халық қапыда кеткен есіл ердің қүрметіне Жасыбайдың жау күткен асуын "Жасыбай асуы", Шойынкөлді "Жасыбай көлі" атап кетіпті. Ол жерлер бүгін де солай аталады. <ref> Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған.
Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2 </ref>
 
==Дереккөздер==
<references />
 
==Пайдаланған әдебиет==
<references />
{{Bio-stub}}
{{wikify}}
 
{{Суретсіз мақала}}
 
[[Санат:Қазақстан тұлғалары]]
[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Қазақ батырлары]]
 
 
{{Bio-stub}}

Навигация мәзірі