Омоним — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
Түйіндемесі өңделмейді
ш (r2.7.1) (Боттың үстегені: sq:Homonimet)
'''Омонимдер''' — шығуы жағынан да, мағына жағынан да басқа-басқа, тек айтылуы ғана бірдей сөздер.<ref>'''Қазіргі қазақ тілі,''' Қазақ ССР Ғылым Академиясы, Алматы, 1954</ref>
 
Омоним сөздерді көп мағыналы сөздерден ажырату қажет. Өйткені бұлардың үйлестігінен гөрі айырмашылыктары көбірек. Қазақ тілінде ''ат'' деген түрде біріне-бірі байланысы жоқ, екі-үш түрлі сөз бар.
#Ат — етістік (бұйрық рай).
 
Бұлар — жеке-жеке үш сөз. Бұл сөздердің арасында өзара мағыналық ешбір байланыс жоқ, тек айтылулары ғана бірдей. Осы сөздердің әрқайсысы өз алдына көп мағыналы сөз. Мысалы, ат: біріншіден, жалпы ''[[көлік]];'' екіншіден, жылқының ''үйірге түспейтін еркегі;'' т. б. мағыналары бар. Мұнда тек дыбыстық үндестік қана емес, мағыналық байланыс бар. Ал, алғашқы келтірілген ат деген үш сөзде дыбыстық бірлестік қана бар мағыналық байланыс жоқ.
 
''Қас'' деген төрт сөз бар:
#''қас'' — ердің қасы
 
Бұлар да — бір-бірімен байланыссыз жеке-жеке сөздер[[cөз]]дер.
 
Кейде сөздердің ауызша айтылуында бірнеше сөздердің айтылу, естілу ұқсастығы болады. Мысалы: ''осы [[жер]]'' деген сөздерді айтқанымызда, ''ош шер'' болып айтылады, сол сияқты, ''тұзшы'' мен ''тұщы'' және ''асшы'' мен ''ащы'' сияқты сөздер де кездейсоқ деп саналады.
 
Омонимдердің семантикалық айырмашылықтары контекстеи көрінеді.
 
== Тағы қараңыз ==
 
Омонимдердің семантикалық айырмашылықтары контекстеиконтексттен көрінеді.
==Жасалу жолдары==
Омонимдердің бірнеше жасалу [[жол]]ы бар:<ref>Қазақ энциклопедиясы, 7 том 6 бөлім</ref> 1) көп мағыналы сөздердің семантикалық жақтан дамуы негізінде; Мысалы, жал а) жануарлардың желкесіндегі қыл; ә) ұзыннан созылып жатқан белес, қырқа; 2) сөздердің дыбыстық өзгерістерге ұшырауы арқылы; Мысалы, ер сөзінің бастапқы дыбысталуы егер болса, тілдің дамуы барысында ерге айналған. 3) сөзге омонимдес қосымшалар (-ма, -ме, -ба, -бе, -па, -пе) мен -ыс, -іс, -с; -ық, -ік, -к жұрнақтары) жалғануы арқылы туынды Омоним пайда болған. Мысалы, баспа а) газет, журнал, кітап басып шығаратын мекеме; ә) тамақ ауруы; қорық а) мал жайылатын жер; ә) үрейлену, зәресі ұшу; 4) басқа тілден енген сөздердің төл сөздермен бірдей дыбысталуы негізінде жасалады. Мысалы, Қыдыр (хызыр) – араб сөзі, қазақ тіліндегі ел қыдыру мағынасындағы етістікпен сәйкес. Омонимдер мағынасы мен жасалу жолдарына қарай лексикалық, лексика-грамматикалық және аралас болып үшке бөлінеді.
==Сілтемелер==
* [[Антоним]]
* [[Синоним]]
* [[Көп мағыналы сөз]]
== Пайдаланылған әдебиеттер ==
<references/>
*'''Қазіргі қазақ тілі,''' Қазақ ССР Ғылым Академиясы, Алматы, 1954
<references/>
 
{{stub}}
{{wikify}}
[[Санат:Тілтану]]
 
252

өңдеме

Бағыттау мәзірі