Тянь-Шань арқары — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
ш
Түйіндемесі өңделмейді
ш (Тянь-шань арқары дегенді Тянь-Шань арқары дегенге жылжытты)
ш
'''Тянь-шаньШань арқары''' ({{lang-la|Ovis ammon karelini}}) – [[қуысмүйізділер]] тұқымдасына жататын аша тұяқты аң. Денесі ірі, құлжасының басы үлкен және орала біткен қошқар мүйіздері бар, саулықтарының денесі жинақы, мүйіздері жіңішке, қысқа, сәл артқа қарай иілген. Тянь-Шань, Шу-Қле, Жетісу (Жоңғар) Алатауында таралған. Таулы жерлерде теңіз деңгейінен 2000 – 4000 м биіктікте мекендейді. Көбіне жотаның ашық беткейлеріне жайылады, маусымдық қоныс аударады. Қыс айларында қары аз тау етегіне қарай жылжыса, жазда таудың биік жоталарына көтеріледі. Тянь-шань арқары 2,5 жасында жыныстық жағынан жетіледі. Қазан – қараша айларында күйекке түсіп, сәуір – мамырда жалқы (кейде егіз) қозы табады. Әр түрлі шөптесін өсімдіктермен қоректенеді. Қорегін іздеуге негізінен түнде, қыс айларында күндіз де де шығады. Арқарлардың негізгі жауы – қасқырлар. Кезінде өте көп ауланған, саны жылдан жылға азайып барады. 20 ғ-дың 70 – 90-жылдары 650, Шу-Қле Алатауында – 280, Жетісу (Жоңғар) Алатауында – 300-дей, Теріскей Алатауында – 300-дей, “Алтынемел” ұлттық табиғи саябағында – 100 шақты басы болған. Қазір бұлардың 1,6 – 1,8 мыңдайы ғана қалды. Ақсу-Жабағылы қорығында, “[[Алтынемел]]” ұлттық табиғи саябағында, [[Алматы]], [[Андасай]], [[Көксу]] және [[Тоқты ]]қорықшаларында қорғалады. Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]], 8 том</ref>
 
==Пайдаланылған әдебиет==
6528

өңдеме

Бағыттау мәзірі