Жазықтар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Жазықтаржер шары бедерінің маңызды элементтерінің бірі; біршама тегіс бетінің үлкен атырабын алып жатқан, биіктік айырмасы өте аз (200 м-ден аспайтын), сол еңістеу келеді. Жазықтар басым көпшілігінде ежелгі жас платформада жайғасады. Құрлықтың әр түрлі биіктігінде, сонымен қатар мұхит пен теңіз түптерінде (су асты жазықтары, соның ішінде, абиссальдық жазықтар) болатын жазықтар. Құрлықта ойпатты жазықтар (0—200 м), мысалы, Каспий маңы, Амазонка, Батыс Сібір, Үнді-Ганг жазықтары; қыратты жазықтар (200—500 м), мысалы, Үстірт жазығы және 500 м-ден жоғары жазықтар деп ажыратылады. Орогендік атыраптарда бір жағына қарай сол еңістеу (тау алды жазығы) немесе ойысты (тау аралық жазықтар) болып келеді. Морфология жағынан тегіс, сатылы, белесті, жонды, жонды-төбелі болады. Экзогендік бедер түзуші процестерге байланысты денудациялық (тұғырлы немесе қабатты) және аккумуляциялық (аллювийлік, көлдік, мұздықтық, пролювийлік, эолдық, тағы басқа) жазықтарға бөлінеді. Жазықтар жалпы жер бетінің 15—20%-ын алып жатыр.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мекгеп" баспасы, 2007 жыл. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6