Жас Алаш (газет)

«Жас Алаш» — жастарға арналған қазақ тілінде басылатын қоғамдық-саяси газет, әрі жастарға арналған ең байырғы басылым. 1921 жылдан бері жұмыс істейді, аптасына 2 рет шығады. Негізін қалаушысы — Ғани Мұратбаев. Кеңестік уақытта "Лениншіл жас" деген атаумен шығып тұрған.

Тарихы

Алғашқы саны 1921 жылы 22 наурызда Ташкент қаласында жарық көрді. Газетті Түркістан АКСР комсомол ұйымының көшбасшысы Ғ.Мұратбаевұйымдастырды. Сонда Мұратбаев өзі бас редактор қызметіне кіріссе, жауапты хатшысы І.Жансүгіров болды.

Бұл газетке "Алаш" қозғалысы ықпал етеді деген сылтаумен кеңес үкіметі газетті жабуды ұйғарады. Сөйтіп, жарты жыл ғана жұмыс істеп, "Жас Алаш" газеті жабылды.

Бұл уақытта басылым әртүрлі атаумен шыға бастаған. Мәселен, Түркістан қазақтарына арналған “Жас қайрат” атты газет (1922-1924, 1925-1926) пен журнал (1924-1925) шығып тұрды. "Жас қайрат" журналы Орынборда, кейін Қызылордада басылып жатқан. Бұл журнал 1926 жылға дейін істеп тұрды.

Оған қоса, 1922 жылы Орынборда жастарға арналған "Өртең" газеті шығып, аз ғана уақыттан соң жабылды. "Өртеңнің" орнына 1923 жылы "Жас қазақ" журналы шыға бастаған. Журнал арқылы хабар таратудың тиімсіздігіне байланысты басылымның жабылып қалмауын ойлаған С.Сәдуақасов. А.Байтұрсынұлы, Б.Майлин, С.Сейфуллин, М.Әуезов, Ж.Аймауытов бастаған қазақ қайраткерлері 1924 жылғы 8 ақпаннан бастап "Еңбекші қазақ" газетінің бір бетін “Лениншіл жас” деген атпен қосымша ретінде шығарған.

1925 жылдан бастап "Жас қазақ" газеті болып шыға бастаған.

1926 жылы "Жас қазақ" пен "Жас қайрат" басылымдары біріктіріліп, "Лениншіл жас" журналы болып шыға бастады. Сөйтіп, 1926 жылғы қарашадан бастап бұл журнал жастарға арналған қазақ тіліндегі жалғыз басылымға айналды.

1927 жылы 22 қыркүйектен “Лениншіл жас” газеті болып шыға бастады. Бұл басылым қай кезде де қазақ жастарының азамат болып қалыптасуына үлкен еңбек сіңірді.

1991 жылы газетке “Жас Алаш” атауы қайтарылды. Қазір газет өзінің қызметін жалғастырып жатыр. 2009 жылы газеттің веб-сайты ашылды.

Газет туралы

Бүгін де бұл басылымнан тұрмыс-тіршілігіміздің сан-саласын қамтыған өткір де өзекті дүниелерді оқуға болады. «Жас Алашта» күнделікті жаңалықтармен қатар, саясат пен экономика, әдебиет пен мәдениет, өндіріс пен экология, қылмыс және заң, қаржы және басқару жүйесі, маркетинг пен менеджмент, білім беру мен денсаулық сақтау, өнер мен өзге де тақырыптарды қамтыған мақалалар тұрақты жарияланады. «Студент», «Ырғақ», «Мыңнан бір мезет», «Отбасы» атты қосымшалары бар. Еліміздің түкпір-түкпірінен келетін оқырман хаттары «Мақатаев-22» бетінде жарияланатын болса, әр саланың қайраткер тұлғалары мен сарапшы мамандардың сұхбаты «Ашық әңгіме», «Екеуара әңгіме» айдарларымен беріліп тұрды.

«Жас Алаштың» өзіне тән ең бірінші сипаты — оның өткірлігі мен турашылдығы, жаңашылдығы мен тапқырлығы. Ақпаратты мейлінше объективті беруі және мәселелерге жаңаша көзқараспен келіп, терең сараптауы «Жас Алашты» ақпараттық кеңістіктегі беделді басылымға айналдырып, кәсіби газет деңгейіне көтерді. «Әлеуметтік технологиялар орталығы» жүргізген маркетингтік зерттеулердің нәтижесіне сүйенсек, «Жас Алаш» — 15 жастағы жасөспірімдерден бастап, алпыстан асқан ақсақалдарға дейінгі аралықтағылардың сұранысына ие, беделді әрі жаңашыл басылым. Басылымның негізгі оқырмандары — жоғары білімді азаматтар, жоғары оқу орындарының студенттері, әр деңгейдегі мемлекеттік басқару органдарының басшылары мен қызметкерлері, зиялы қауым өкілдері мен қарапайым ауыл тұрғындары.

Марапаттары

«Жас Алаш» әртүрлі қоғамдық және халықаралық ұйымдар тарапынан берілетін сый-сияпат, мақтау-марапаттан да кенде емес. 2000 жылғы «Алтын жұлдыз» байқауында «Қазақстандағы ең үздік газет» атанды. 2004 жылы «Жыл таңдауын» жеңіп алды. Үш жыл қатарынан «Жас Алаштың» тілшілері «Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты» атанды. Алтынбек Сәрсенбайұлы атындағы журналистика және саяси публицистика саласы бойынша берілетін алғашқы сыйлық та «Жас Алашқа» бұйырды. Беделді рейтинг агенттіктері жүргізетін зерттеулер нәтижесінде «Жас Алаш» қазақ және орыс тілдеріндегі басылымдарды қоса есептегенде, объективті ақпарат тарататын беделді басылымдардың алғашқы үштігіне кірді.

Газеттің сайты — дербес интернет басылым. Басылым бетінде жарық көрген мақалалар интернетте де жарияланады. Сонымен қатар жедел жаңалықтар мен онлайн қызметі енгізілген. Қазіргі таңда газеттің интернет нұсқасында мақалалар толық жарияланбайды. Материалдардың рейтингін анықтауға да мүмкіндік туып отыр.

Ауылдық жерлер мен шағын қалаларда «Жас Алашты» қолдан-қолға алып оқу дағдыға айналған. Газеттің бір нөмірін кемінде 150 мың адам оқиды. Ал жарты жылдағы оқырман саны 8 миллионнан асты.

Таратылуы

• Жазылым бойынша — 87 %
• Бөлшек саудада— 13 %
• Ұжымдық жазылуда — 9 %
• Жеке жазылуда — 78 %
• VІP-таратылуы — 3,4 % (Президент әкімшілігі, Үкімет және Парламент, амақтардағы ірі өнеркәсіп орындары, отандық және шетелдік ірі компаниялар, елшіліктер, телерадио және баспа ұйымдары).

Газет жазылу және бөлшек сауда жолымен тарайды.

Газетті тарататындар:

«Қазпошта», «Евразия-пресс», «Эврика-пресс», «Kazpress», «Жастар-2005», «Ернур-пресс», «Туран-пресс», «Төле би-пресс» және тағы басқалар. «Жас Алашты» Қазақстандағы барлық газет-журнал дүңгіршектерінен сатып алуға болыды.

Басылымның құрылтайшысы — «Жас Алаш» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. Есепке қойылғандығы жөніндегі куәлікті Қазақстанның ақпарат министрлігі берген, № 4361-г. 31.10.2003 жыл.

Газет Алматы қаласында басылады, республиканың түкпір-түкпіріне тарайды. Аптасына екі рет — сейсенбі және бейсенбі күндері шығады. Форматы — А2, көлемі — 6 бет. Апталық таралымы — 140 000.

Бас редакторлары

1. Шерхан Мұртаза (1963—1970)
2. Сейдахмет Бердіқұлов (1970—1986)
3. Уәлихан Қалижан (1986—1994)
4. Төрехан Данияров (1994—1996)
5. Нұртөре Жүсіп (1996—2002)
6. Жүсіпбек Қорғасбек (2002—2008)
7. Рысбек Сәрсенбай (2008—2017)
8. Нұрлан Сәрсенбаев (2017)
9. Руслан Ербота (2017—2020)
10. Инга Иманбай (2020)
11. Қайрат Мәтіреков (2020—2023)
12. Алмас Нүсіп (2023—2025)
13. Ерік Рахым (2025–)

Сыртқы сілтемелер

• Ресми торабы Мұрағатталған 10 наурыздың 2008 жылы.