Арабия теңізі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Arabian Sea
Координаттары Координаттар: 18° с. е. 66° ш. б. / 18° с. е. 66° ш. б. (G) (O)18° с. е. 66° ш. б. / 18° с. е. 66° ш. б. (G) (O)
Max. width 2400 km (Айтылым қатесі: Күтілмеген оператор < mi)
Ауданы 3 862 000 km2 (Үлгі:Convert/sqmi)
Максимал тереңдігі 4652 m (Үлгі:Convert/ft)

Арабия теңізі (араб.: بحر العرب‎, парсыша: دریای عرب‎, урдуша: بحیرہ عرب‎, хинди अरब सागर, гудж. અરબ સાગર, маратхи अरबी समुद्र, каннада ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ, Үлгі:Lang-ml, мальд. ޢަރަބި ކަނޑު) — Үнді мұхитының солт. жағында Еуразия құрлығына сұғына еніп жатқан теңіз. Ол солт-нде Дживани, барысында Харун мүйістерімен, оңт-нде Адду топаралымен, шығысында Лаккадив т-мен шектеледі.

Гоадағы Колва жағалауы

Пакистан, Үндістан, Иран, Оман, Йемен мемл-терінің шекараларымен астасқан. Аумағы 4592 мың км², орташа тереңд. 3160 м, көл. 14513 м3. Жағалаулары көбіне жазық, аз тілімденген. Ірі шығанақтары: Камбей, Кач, Масира, Саукира, Куриа-Муриа т.б. Ең үлкен аралдары: Сокатра, Масира, Абд-әл-Кури т.б. Теңізге құятын ірі өзендері: Инд, Нармада, Тапти, Махи, Дашт т.б. Теңіздің тереңд. ортасына қарай арта түседі. Ең терең жері — Уитли шұңғымасы (5803 м). А. т. жылы теңіздер қатарына жатады, өйткені ол бірін-бірі кезек алмастыратын үш климаттық белдеуде (тропиктік, субэкваторлық, экваторлық) орналасқан әрі муссон желдерінің өтінде жатыр. Қысқы муссондар солт.-шығыстан Арабия түбегінің жағалауымен және солтүстіктен теңіздің шығыс бөлігіне қарай соғады.

Қаңтар айының орташа темп-расы 200-260С шамасында, шілде айының орташа темп-расы 300С. Жылдық жауын-шашынның мөлш. солт.-батыстан оңт.-шығысқа қарай (100-2000 мм) көбейеді. Теңіз суының тұзд. Арабия және Үндістан жағалауында 35,5‰, солт. бөлігінде 36,5‰ болады. Теңіз бетінің булану мөлш. жоғары (2000 мм). Ірі порттары: Бомбей (Үндістан), Карачи (Пакистан), Окха (Үндістан), Аден (Йемен) т.б. Теңіз тіршілік дүниесіне өте бай. Онда дюгань, акула, сарданелла, майшабақ, тунец, семсер балық, рифті балық т.б. кездеседі. А. т-нің әлемдік тауар айналымында, әсіресе жағалауында орналасқан мемлекеттердің сауда қатынасында атқаратын маңызы зор.