Мұхаммед Фетхуллаһ Гүлен

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу


M. Fethullah Gülen
Дүниеге келгені: 1941
Erzurum, Түркия
Мансабы: Ислами ілімдер
Жұбайы: Үйленбеген
Веб-сайты
http://fgulen.com

Фетхулаһ Гүлен – түрік халқының ойшылы, ислам ғалымы, көптеген кітаптың авторы. Ғалымның діни төзімділікке, кешірімділікке, білім беру жүйесін түбегейлі жетілдіруге бағытталған ұстанымдарының ауқымы аса кең. Оның бұл аса ірі қайырымдылық іске негізделген игі мүддесі қазіргі уақытта тек түрік қоғамын ғана емес, әлемнің көптеген аймақтарын қамтып отыр.
Оның өмірлік басты ұстанымының негізінде – ислам дінінің мәңгілік құндылықтары, ізгі қоғам құрудағы нақты іс-әрекеттері, дінаралық және мәдениетаралық диалогты арттыру, қазіргі білім беру әдістемесінің бірегейлігі, сонымен қатар халыққа қалтқысыз қызмет көрсету арқылы Жаратушының мейіріміне бөлену ықыласы жатыр.
Ол – сүйіспеншілікке, мейірімділікке, кеңпейілдікке, төзімділікке, жанашырлыққа, еңбек пен өзге де ізгі амалдарға баулуда, рухани құндылықтарға тәрбиелеуде шынайы ақиқат діннің бірден-бір сара жол екенін дәлелдеуге бүкіл ғұмырын арнаған жан.

Биографиясы[өңдеу]

Фетуллаһ Гүлен 1938(кей деректерде 1941) жылы Эрзурумда (Түркия) Қорыжық ауылында дүниеге келген. Әкесі Рамиз Гүлен(Ramiz Gülen) имам, мемлекет қызметкері болып жұмыс істеген. 14 жасында алғашқы дәрісін бере бастаған. Анасы Рәфиға ханым балаларының тәрбие ісімен айналысты. Гүлен тек бастауыш мектепті тәмәмдаған. Төрт жасында Құран Кәрімді оқуды шешесінен үйренген ол он бір жасында қари атанады. Оның оқуға, үйренуге деген құлшынысы ұстаздарын таңғалдырған. 1957 жылы дін істері басқармасының сынынан сүрінбей өтіп, мемлекеттік қызметке ауысады. 1957 жылы Амася, Тоқат, Сивас, 1959 жылы Едірне 1965 жылы Қырықларели қалаларында бас уағызшы болып жұмыс істейді. 1966 жылы Измирге қоныс аударып, сонда бас уағызшы болып жұмыс істейді. 1981 жылы денсаулығына байланысты уағызшылдық қызметінен босайды. 1989 бен 1992 жылдары қайта қызметке кіріскенмен, тағы да денсаулығы көтермей уағыз айтуды тоқтатады. Содан кейін Гүлен қоғамдағы бірлік пен ынтымақты нығайту мақсатында алдымен Түркияда тұратын басқа ұлт өкілдерінің діни лидерлерімен диалог бастап, Ватиканда Папа Иоанн Павел ІІ-мен кездеседі. Бұл жүздесу Түркияның бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен орын алды.

Гүлен 1994-1999 жылдар аралығында Түркияның беделді телеарналары мен газет-журналдарына көптеген сұхбаттар беріп, сол тұстағы Түркия президенттері Тұрғыт Өзал,Сүлеймен Демирел] және премьер-министрлері Тансу Чиллер, Бүлент Эжевит, Месүт Йылмаздың әлденеше рет қабылдауында болды. Ол атқарып жүрген рухани жұмыстарын мемлекеттің тиісті органдарымен ақылдасып, іске асыруды жөн санады. Ел пікірімен санасып отырды.

1999 жылы денсаулығына байланысты Америкаға барып, бірнеше рет жүрегіне операция жасатты. Қазір дәрігерлердің бақылауында. Ұшақпен ұзақ ұшуға дәрігерлердің рұқсат бермеуінен өз Отанына келе алмай жүр.

Фетуллаһ Гүленнің өмірін зерделеген кезде оның уағыз айтудағы әдіс-тәсілдеріне қарап, жай адам емес екенін бірден байқауға болады. Ол қоғамдағы рухани құлдырауды тоқтатуға күш салды. Гүлен біріншіден, мешітке жиналған жамағатты өзіне тарта білу қабілетімен, екіншіден, тыңдаушы қажет еткен тақырыпты тап басуымен көзге түсті. Мысалы, Алланы тану, білу және оған деген сүйіспеншілік, ақырзаман, имани құндылықтар, отбасы, Құран, хадис, намаз, зекет, қажылық, ғибадаттар, ислами тәлім-тәрбие және Пайғамбарға құрмет сияқты құнды тақырыптарды мешіттің мінбесінен халыққа сүйіспеншілікпен жеткізді. Оның әр уағызы бейнетаспалармен көбейтіліп, Түркияның барлық қалаларына, аудандарына, ауылдарына дейін тарады. Халық оны мәжіліс залдарында, шайханаларда сүйсіне тыңдады. Жұртпен жүздескенде олардың сұрақтарына нанымды да терең мағынада жауап бере білді. Гүленнің басқаға ұқсамайтын бұл қасиеті жамағат алдында оның беделін көтеріп, тыңдаушының сенімін күшейтті.

Фетхуллаһ Гүленнің дінді насихаттаудағы ықыласы мен шынайылығы оны тыңдағандарға қатты әсер берді. “Елім, жерім, дінім, болашағым!”, – деп мешіттің мінбесінен айтқан уағызына тыңдаушылар ұйып қана қоймай, көздеріне жас алғанына талай куә болғанымыз бар. Содан Түркияның тағдыры өз тағдырыммен бір деп білетін ұрпақ қалыптасты.Гүлен озық ойымен жамағаттың бір жағынан діни сауатын ашса, екінші жағынан болашақ үшін, ұлт үшін жұмыс жасады, санасын оятты. Зиялы жан мектеп ашуға, халыққа білім беру ісіне өлшеусіз септігін тигізді. Оның тәлім-тәрбиесін алған шәкірттері жер-жерде ерекше үлгідегі мектеп салу ісіне кірісті. Алғаш Измир қаласында бой көтерген білім ұяларының негізгі ерекшелігі оқу және тәрбиеге, өз мемлекетінің берік болуына, оған әр жастың өз үлесін қосуына арналды. Сөйтіп Гүлен елге екінші қырынан танылды.

Көзқарастары[өңдеу]

Гүлен – білім мен тәрбиені бірінен бірін ажыратпай қарастырды. Оның ойынша білімге қоса, жеткілікті тәрбие берілмесе, онда өмірде біртіндеп материалдық көзқарас үстем болады, деді. Бұл парақорлықты, зинақорлықты, зұлымдықты көбейтіп, бірлік пен ынтымақты бұзады. Фетхуллаһ Гүленнің бұл ұстанымын мына бір сөздерінен байқауға болады: “Ғасырымызда адамзатқа төніп тұрған қауіп бұрынғыдай надандықтан емес, қайта білімдіден келіп отыр. Сондықтан білімдінің білімін біржақтылықтан құтқару үшін оған міндетті түрде руханиятты қосу керек, рухани құндылықтардағы имани, аһлақи тәлім-тәрбиемен ұштастыру керек. Яғни, білімділер сол біліммен бірге руханият саласында да тоғышарлықтан аулақ жүруі тиіс. Сонда елдің елдігі, ұлттың ұлылығы сақталады”.

Фетхуллаһ Гүленнің дінді насихаттаудағы ықыласы мен шынайылығы оны тыңдағандарға қатты әсер берді. “Елім, жерім, дінім, болашағым!”, – деп мешіттің мінбесінен айтқан уағызына тыңдаушылар ұйып қана қоймай, көздеріне жас алғанына талай куә болғанымыз бар. Содан Түркияның тағдыры өз тағдырыммен бір деп білетін ұрпақ қалыптасты.Гүлен озық ойымен жамағаттың бір жағынан діни сауатын ашса, екінші жағынан болашақ үшін, ұлт үшін жұмыс жасады, санасын оятты. Зиялы жан мектеп ашуға, халыққа білім беру ісіне өлшеусіз септігін тигізді. Оның тәлім-тәрбиесін алған шәкірттері жер-жерде ерекше үлгідегі мектеп салу ісіне кірісті. Алғаш Измир] қаласында бой көтерген білім ұяларының негізгі ерекшелігі оқу және тәрбиеге, өз мемлекетінің берік болуына, оған әр жастың өз үлесін қосуына арналды. Сөйтіп Гүлен елге екінші қырынан танылды.

Шығармашылығы[өңдеу]

60-тан астам кітаптардың авторы. Тақырыптары негізінен діни тұрғыда саясат, қоғам, ғылым, өнерді қарастырады. Қазіргі заманның мұсылманының қандай болуы керектігі жайлы кеңінен тақырыптар өрбітеді. Көптеген газет-журнал, аудио-видео таспалары бар.

Дереккөздер[өңдеу]