Протактиний

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
91 ТорийПротактинийУран
Сутегі Гелий Литий Бериллий Бор Көміртек Азот Оттек Фтор Неон Натрий Магний Алюминий Кремний Фосфор Күкірт Хлор Аргон Калий Кальций Скандий Титан Ванадий Хром Марганец Темір Кобальт Никель Мыс Цинк Галлий Германий Мышьяк Селен Бром Криптон Рубидий Стронций Иттрий Цирконий Ниобий Молибден Технеций Рутений Родий Палладий Күміс Кадмий Индий Қалайы Сурьма Теллур Иод Ксенон Цезий Барий Лантан Церий Празеодим Неодим Прометий Самарий Европий Гадолиний Тербий Диспрозий Гольмий Эрбий Тулий Иттербий Лютеций Гафний Тантал Вольфрам Рений Осмий Иридий Платина Алтын Сынап Таллий Қорғасын Висмут Полоний Астат Радон Франций Радий Актиний Торий Протактиний Уран Нептуний Плутоний Америций Кюрий Берклий Калифорний Эйнштейний Фермий Менделевий Нобелий Лоуренсий Резерфордий Дубний Сиборгий Борий Хассий Мейтнерий Дармштадтий Рентгений Коперниций Унунтрий Флеровий Унунпентий Ливерморий Унунсептий УнуноктийПериодическая система элементов
91Pa
Orthorhombic.svg
Electron shell 091 Protactinium.svg
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Протактиний / Protactinium (Pa), 91

Топ, период, блок

ІІІ, 7, f

Атомдық масса
(молярлық масса)

231,03588 м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

[Rn] 5f2 6d1 7s2

Атом радиусы

161 пм

Химиялық қасиеттері
Электртерістілігі

1,5 (Полинг шкаласы)

Иондалу энергиясы
(бірінші электрон)

0,0(0,00) кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Тығыздық (қ.ж.)

15,37 г/см³

Балқу температурасы

2113 K

Қайнау температурасы

4300 K

Басқа да қасиеттері
CAS нөмірі

7440-13-3

Протактиний / Protactinium (Pa)
Radiation warning symbol.svg

Протактиний , Protactinium (Pa) - Менделеевтің Периодтық кестесінің ІІІ тобының 7 периодына жататын химиялық элемент; актиноидтарға жататын қатты радиоактивті металл. Рет нөмірі - 91, атомдық массасы - 231,03588. Өте аз таралған элементтердің бірі. Жер қыртысында салмақ мөлшері 1*10-10% шамасында. АҚШ, Швеция, Конго, Испаниия, Чехия, ЮАР, Ресей, Канада,Мароккодағы уран кен орындарында табылады.

1917 ж. бір-біріне байланыссыз Ган мен Мейтнер және Содде мен Кренстон ашты. Актинийдің алдында тұрғаннан кейін оны Протактиний деп атады

Протактиний — жылтыр ашық сұр түсті металл.

Физикалық қасиеттері[өңдеу]

Протактиний — жылтыр ашық сұр түсті металл, ауада тотығып күнгірттенеді.

Тығыздығы - 15,37 г/см3, балқу температурасы 2113 К, қайнау температурасы 4300 К.

Химикалық қасиеттері[өңдеу]

Протактиний химиялық қасиеттері аз зерттелген элемент

Қосылыстарында айнымалы +2, +4, +5 валентті.

Қыздырғанда жәй жйне күрделі заттармен әрекеттеседі. Оның сітекті РаН3, оттекті Ра2О5, фторлы РаҒ4, РаҒ5, хлорлы РаСІ4, РаСІ5 бірнеше тұздары және гидрототықтары алынған.

Алынуы[өңдеу]

Протактиний уран кендері қалдықтарынан алынады, оны жасанды жолмен де синтездейді.

Протактинийді радиометрлік әдіспен анықтайды.

Изотоптары[өңдеу]

Массалық саны Жартылай ыдырау мерзімі Ыдырау түрі
224 0,6 с α
225 2,0 с α
226 1,8 с α
227 38,3 мин. α (15%), электронды қармау (85%)
228 22 сағ. α (2%), электронды қармау (98%)
229 1,4 күн α (0,25%), электронды қармау (99%)
230 17 күн β (10%), электронды қармау (90%), α (0,003%), β+ (0,03%)
231 32480±260 жыл α
232 1,31 күн β
233 27,4 күн β
234М (UX2) 1,18 мин. β
234 (UZ) 6,7 сағ. β
235 23,7 мин. β
236 12,5 мин. β
237 10,5 мин (?)/39 мин. β

Тағы қараңыз[өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Protactinium

Дереккөздер[өңдеу]

  • “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998