Араукандар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Орта ғасыр деген ұғымды XV – XVI ғасырларда Қайта өркендеу дәуірінің итальян тарихшы-гуманистері (Ф.Бьондо, т. б.) енгізіп, ғылымда XVIII ғасырда бекіді. Орта ғасыр – Батыс Еуропада феодалдықтың өмірге келіп, үстемдік құруы және ыдырай бастау дәуірі. КСРО кезіндегі тарих ғылымында Орта ғасырға құл иеленуші Рим империясының күйреуі (шартты түрде 476 жылы) мен XVII ғасырдағы ағылшын революциясына дейінгі кезең жатқызылды. Бұл Еуропада он екі ғасырға тең уақыт, ал Шығыс елдері кейіндеу дамығандықтан, бұл заңдылық сақталмайды. Орта ғасыр ұғымы тарих ғылымында Еуропа тарихи деректемелеріне сай пайда болып, жете зерттелген. Дегенмен, бұл ұғым дүние жүзінің басқа аймақтарында да қолданылады. Соңғы кезде тарих ғылымында Орта ғасырдың басталуы арабтардың Еуропаға шабуылы басталған кез (VIII ғасырдың басы), ал аяқталуы – Константинопольдің құлауы (1453 ж.), Американың ашылуы (1492 ж.), Германияда реформация мен шаруалар соғысы (1525 ж.) деген әр түрлі көзқарастар орын алып отыр. Орта ғасыр тарихын зерттейтін ғылым медиевистика деп аталады.[1]

Араукандар (исп. araucanos, өздерінше мапуче (maruche) — {{{Латын Америка}}}сындағы үндіс тайпаларынан құралған халық. Қазіргі жалпы саны 800 мың адам (1992). Мұның көбісі Чилиде тұрады. А. тілінде сөйлейді. Ерте замандардан бері Чилидің Атакома шөлінде өмір сүрді. Қалың орналасқан қоныстары: Арауко, Мальеко, Каутин, Вальдивия уалаяттары. Испан отаршылары Чилидің шөлейт түкпіріне тықсырған А. тайпалары одақтасып, тұтас халыққа айналды, қатты қырғынға ұшыратқан сұрапыл соғысқа (1536 — 1882) төтеп берді. А-дың отаршылардан қысым көрген үлкен бір тобы Аргентинаға ауып кетті. Олар қазір 50 мың адамнан асады. Чилидің Темуко аймағындағы А-дың көбісі қамашауда (резервацияда) тұрады. Оларды қамашауға жайғастыру туралы заң 1868 ж. шыққан болатын. А-дар диқаншылықпен айналысады, жері жоқтар серіктесіп егін егеді, алпауыттарға жалданады. Қалаларда жұмыс істейтін А. көбейіп келеді. А-дар ежелгі салт-санасын, ұлттық қолөнерін, билерін, сан алуан спорт ойындарын және басқа да ерекшеліктерін сақтаған.

Дереккөздер[өңдеу]