Арылу

Арылу —

күмәнді “күнәдан”, “жамандықтан” “тазарудың” діни рәсімі. Арылудың негізінде ежелгі дәуірлердегі табиғат күштеріне, отқа, суға, Көк Тәңірге табынудың ізі бар. Арылудың діни рәсім жоралары әр дін, әр жер, әр халықта әртүрлі. Мысалы, Солтүстік Америкадағы үндістер көбіне монша буына түсіп “арылса”, Орталық Америкада — қан шығару арқылы, ал Оңтүстік Америкада — құстыратын сусындар ішіп “арылады”. Қоғамдық қарым-қатынастар мен діни көзқарастардың дамуына байланысты “күнәлар” туралы ұғым да, соған орай Арылу рәсімдері де әр түрлі дәрежеде өзгерістерге түсті;
оң жолға, ақ жолға түсу, яғни адамды қор ететін мінез-құлық, әдеттерден Арылу Бұл орайда ұлы Абай “Күллі адам баласын қор қылатын үш нәрсе бар, олар: надандық, еріншектік, залымдық” деп көрсетеді. Ілім-білімнің жоқтығы, яғни надандық — адамның көзін байлайды, жақсы-жаманның нарқын ажыраттырмайды. Ал еріншектікке келер болсақ: “талапсыздық, жігерсіздік, ұятсыздық, кедейлік — бәрі осыдан шығады”. Ал “залымдық — адам баласының дұшпаны. Адам баласына дұшпан болса — адамнан бөлінеді, бір жыртқыш хайуан хисабына қосылады. Бұлардың емі — халқына махаббат, халық ғаламға шапқат, қайратты, тұрлаулы, ғадаләт ісінің алды-артын байқарлық білімі, ғылымы болсын” (“отыз сегізінші сөз”) дейді. Демек, адам өзін “қор қылатын үш нәрседен” әділеттілік, шапағаттылық, тұрлаулылық, ілім-білім жолы арқылы ғана арыла алады.