Атқұлақ

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Атқұлақ[1] (ат құлақ) - таран тұқымдасының қымыздық туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның солтүстік, батыс, шығыс облыстарындағы өзен жағаларында, орманды алқаптарында және шалғынды жайылым жерлерінде өседі. Биіктігі 150 см-дей, сабағы тік, қырлы болып келеді. Шоқтана біткен жапырағының сырт пішіні аттың құлағына ұқсас, соған байланысты "Атқұлақ" деп атаған. Шет тілімделген, гүл шоғыры ұзынша келеді, кейде шоғырлана орналасады. Гүл шоғырына жиналған гүлі майда, ақшылдау. Мамыр - маусымда гүлдейді, Жемісі - үш қырлы жаңғақша. Атқұлақты мал жемейді. Оның тамырында 8 - 12% илік заттар бар. Одан сары немесе қара бояу алынады. Тамырынан алынған дәрәләк заттар - іш немесе тері ауруларына ем. Халық мецидинасында бауыр ауруын емдеуге де пайдаланылады, тұқымынан қайнатып алынған дәрімен денеге күйген жерін емдейді. Атқұлақтың құрамында 13% белок, 2% жуық шикі май және ерітінді темір қоспасы бар. Сондықтан оның сабағы мен дәнінен ұн қоспасын алуға болады.

  1. Қазақстан Ұлттық Энциклопедиясы, 1 том, Алматы, 1998 жыл