Боранбай Қалқаманұлы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Боранбай Қалқаманұлына қойылған ескерткіш. Тарбағатай ауданы. Қызылкесек ауылы

Боранбай Қалқаманұлы (шамамен 17041802) — қазақ халқының жоңғар басқыншылығына қарсы соғысына қатысқан батыр, белгілі би.

Жас кезінде Түркістанда ескіше оқыған. Тарихи-әдеби деректерде Боранбай мен Қаракерей Қабанбай есімдері қатар жүреді. Ол қазақ хандығының тәуелсіздігі мен ел бірлігі жолында Абылай хан жүргізген саясатты жүзеге асыру ісіне үлкен үлес қосқан. В.В. Вельяминов-Зерновтың еңбектерінде, Кіші жүздің қаза тапқан ханы Әбілқайырдың орнына таққа оның ұлы Нұралыны отырғызуға мұрындық болып, Орынборға барып қайтқан 8 бидің бірі осы Боранбай екені айтылады. Кезінде арғын-найман арасындағы жер дауының әділ шешілуіне ықпал еткен. Боранбай биді Бұқар жырау, Көкбай ақын жырға қосқан. Оның көсемдігі мен шешендігі жайлы ел жадында:

« ''“Кім ұқпас Наймандағы Боранбайды, Бес байыс “Боранбайлап” ұрандайды...” »

немесе

« ''“Найманға би Боранбай билік айтып, Артына аруақты болған ұран. Тұсында Абылайдың ақылшы боп, Серік боп ордасында қызмет қылған” »

деген сияқты көптеген өлең-жырлар қалған.[1][2]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ Энциклопедиясы”, II-том
  2. Даланың дара ділмарлары.-Алматы: ЖШС "Қазақстан" баспа үйі", 2001, - 592 бет. ISBN 5-7667-5647