Бор қышқылы
| Бор қышқылы | ||
 | ||
| ||
| Жалпы мәліметтері | ||
|---|---|---|
| Химиялық формуласы |
H3BO3 | |
| Рац. формуласы |
B(OH)3 | |
| Физикалық қасиеттері | ||
| Күйі |
қатты | |
| Мольдік массасы |
61.83 г/моль | |
| Тығыздығы |
1.435 г/см³ | |
| Жылу қасиеттері | ||
| Балқу t |
170.9 °C | |
| Қайнау t |
300 °C | |
| Егер басқаша көрсетілмесе, деректер стандартты жағдайлар (25 °C, 100 кПа) үшін беріледі. | ||
Бор қышқылы (ортобор қышқылы, Н3ВО3) — анорганикалық үш негізді әлсіз қышқыл, ақ кристалл зат. Ол ыстық суда, спирт және т.б. органикалық еріткіштерде ериді. Бор қышқылын қыздырған кезде, оның құрамынан су бөлініп шығып, әуелі метабор қышқылына (НВО2), содан кейін бор ангидридіне (В2О3) айналады. Бор қышқылын оның табиғи тұздарын өңдеу арқылы алады. Ерітіндіні салқындатып, Бор қышқылы кристалдарын бөліп алады.
Алуы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Мысалы, натрийдің тетраборатының (бураның — ) ыстық ерітіндісін күкірт қышқылымен әрекеттестіріп алуға болады:
![{\displaystyle {\mathrm {Na} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {B} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{4}}\mathrm {O} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{7}}\,{\cdot }\,10\,\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} }}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/42a09ead2528e91242cdc9dd2f58607ce4002902)
![{\displaystyle {\mathrm {Na} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {B} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{4}}\mathrm {O} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{7}}\,{\cdot }\,10\,\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} {}+{}\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {SO} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{4}}{}\mathrel {\longrightarrow } {}4\,\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{3}}\mathrm {BO} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{3}}\downarrow {}{}+{}\mathrm {Na} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {SO} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{4}}{}+{}5\,\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} }}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/331514227b0343bc5961fe7dee6748c676154745)
Диборан гидролизі арқылы:
![{\displaystyle {\mathrm {B} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{6}}{}+{}6\,\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} {}\mathrel {\longrightarrow } {}2\,\mathrm {B} (\mathrm {OH} ){\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{3}}{}+{}6\,\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\uparrow {}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/f8cfc6de1783c9edfc60f1e6635032f785f784e8)
Қолданысы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Бор қышқылы бояу алуда, қағаз шығару, тері өңдеу өндірістерінде, дәрі-дәрмек жасауда қолданылады.
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
 | Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет. |
|
Бұл — мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді дәлдеп ауыстыру қажет. |
- ↑ Housecroft, C. E.; Sharpe, A. G. Chapter 13: The Group 13 Elements // Inorganic Chemistry (ағыл.). — 3rd. — Pearson, 2008. — P. 340. — ISBN 978-0-13-175553-6.