Генри Норрис Расселл

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Генри Норрис Расселл (Henry Norris Russell; 25 қазан 1877, Ойстер-Бэй, Нью-Йорк штаты, АҚШ — 18 ақпан 1957, Принстон, Нью-Джерси, АҚШ) - американдық астрофизик, жұлдыздар эволюциясының алғаш теорияларының енгізушісі, Күн атмосферасының химиялық құрамын анықтады, әлемдегі химиялық элементтер мөлшеріне баға берді, жұлдыздар спектрлері мен олардың жарқырауы арасындағы байланысты зерттеді.

Биографиясы[өңдеу]

1900 жылы Принстон университетін аяқтады. 1903 жылдан 1905 жылға дейін Кембридж обсерваториясында тағылымдамадан өтті. 1905 жылы Принстонда Янг жолын қуды. 1912 жылдан 1947 жылға дейін - Принстон университетінің астрономиялық обсерваториясының директоры. 1913 жылы даниялық астроном Э. Герцшпрунгқа тәуелсіз, бұл қасиеттерді байланыстыратын диаграмманы (Герцшпрунг-Рассел диаграммасы) құрастырды. 1913-1914 жылдары жұлдыздың басты энергия көзі оның сығылуы болып табылатын гравитациялық жұлдыздар эволюциясының тұжырымдамасын құрастырды. 1920- жылдар аяғында Рассел өз теориясын өңдеп, жұлдыздарда басқа да энергия көздерінің бар болуын қарастырды. 1925 жылы Кэтрин Брюс медалімен марапатталды. 1947 - 1952 жылдар аралығында Гарвард обсерваториясында жұмыс істеді. Рассел құрметіне 1953 жылы 8 қазанда Гете Линка обсерваториясында ашылған Рассел кіші планетасы және Айдың көзге көрінетін жағындағы кратер аталды.

Әдебиет[өңдеу]

Бронштэн В.А. Гипотезы о звездах и Вселенной. — М.: Наука, 1974. (орыс тілінде) Колчинский И.Г., Корсунь А.А., Родригес М.Г. Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп.. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 с. (орыс тілінде) David H. DeVorkin Henry Norris Russell and the Expanding Universe // M. J. Way & D. Hunter, eds., ASP Conf. Ser.. — 2013. — Vol. 471. — arXiv:1302.0240. (ағылшын тілінде)