Грек әліпбиі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Грек әліпбиі
Түрі:

консонантты-вокалдық жазу

Тілдері:

грек тілі

Пайда болу уақыты:

б.з.б. шамамен IX—VIII ғғ.

Статусы:

Греция

Жазу бағыты:

солдан оңға

Белгілері:

24 әріп

Шығу тегі:

финикия жазуы

Жазу үлгісі

Грек әліпбиі (грек. Ελληνικό αλφάβητο) — Грек тілініӊ және грек тілі тобыныӊ басқа да тілдерініӊ әліпбиі. Б.з.б. IX ғ. соӊы б.з.б. VIII ғ. басынан бастап үзбей қолданылады. Ғалымдардыӊ болжауы бойынша, грек әліпбиі дауыссыз дыбыстармен бірге дауысты дыбыстар үшін бөлек әріптерді қолданылған бірінші әліпби. Әліпбиде барлығы 24 әріп.

Ғылымда[өңдеу]

Грек әліпбиі ғылым мен техникада кеңінен қолданады. Көбіне пішіні латын әліпбиініӊ әріптеріне сәйкес келмейтіндерді (кестеде қызғылт түспен айқындалған) қолданады:

Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ ϒ Φ Χ Ψ Ω
α β γ δ ε ζ η θ ι κ λ μ ν ξ ο π ρ σ τ υ φ χ ψ ω

Грек әріптерініӊ ғылымда қолданылуыныӊ мысалдары:

Әріптер[өңдеу]

Әріп Атауы Айтылуы Финикия әліпбиіндегі
үлгісі
Латын
транслитерациясы
Сандық мағынасы
көне грекше визан-
тиялық
қазіргі грек. қазақша көне грекше қазіргі грек. көне грекше қазіргі грек.
Α α ἄλφα άλφα альфа [a] [aː] [a] алеф алеф a 1
Β β βῆτα βήτα бета (вита) [b] [v] бет бет b bh, b, v 2
Γ γ γάμμα γάμμα
γάμα
гамма [g]/[n] [ɣ], [ʝ] гимель гимель g gh, g 3
Δ δ δέλτα δέλτα дельта [d] [ð] далет делт d dh, d 4
Ε ε εἶ ἒ ψιλόν έψιλον эпсилон [e] хе хе e 5
Ζ ζ ζῆτα ζήτα дзета (зита) [dz], кейінірек [zː] [z] заин заин z 7
Η η ἦτα ήτα эта (ита) [ɛː] [i] хет хет e, ē i 8
Θ θ θῆτα θήτα тета (фита) [tʰ] [θ] тет тет th 9
Ι ι ἰῶτα ιώτα
γιώτα
йота [i] [iː] [i], [j] йод йод i 10
Κ κ κάππα κάππα
κάπα
каппа [k] [k], [c] каф каф c k 20
Λ λ λάβδα λάμβδα λάμδα
λάμβδα
лямбда (лямда) [l] ламед ламед l 30
Μ μ μῦ μι
μυ
мю (ми) [m] мем мем m 40
Ν ν νῦ νι
νυ
ню (ни) [n] нун нун n 50
Ξ ξ ξεῖ ξῖ ξι кси [ks] самех самех x x, ks 60
Ο ο οὖ ὂ μικρόν όμικρον омикрон [o] аин аин o 70
Π π πεῖ πῖ πι пи [p] пе пе p 80
Ρ ρ ῥῶ ρω ро [r], [r̥] [r] реш реш r, rh r 100
Σ σ ς σῖγμα σίγμα сигма [s] шин шин s 200
Τ τ ταῦ ταυ тау (тав) [t] тав тав t 300
Υ υ ὖ ψιλόν ύψιλον ипсилон [y], [yː]
(әуелгіде [u], [uː])
[i] вав вав u, y y, v, f 400
Φ φ φεῖ φῖ φι фи [pʰ] [f] белгісіз ph ph, f 500
Χ χ χεῖ χῖ χι хи [kʰ] [x], [ç] ch ch, kh 600
Ψ ψ ψεῖ ψῖ ψι пси [ps] ps 700
Ω ω ὦ μέγα ωμέγα омега [ɔː] [o] аин аин o, ō o 800

HTML және Юникод[өңдеу]