Джованни Баттиста Риччоли

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Джованни Баттиста Ричоли (итал. Giovanni Battista Riccioli)  - итальяндық астроно және теолог, «Жаңа Альмагест» (Almagestum Novum)- кезіндегі астрономиялық білімдер жинағы. Франческо Гримальдимен біріге отырып Ай картасын ойлап тапты және тәжірибе жүзінде ай кратерлерін ғалым есімдерімен белгілеуді еңгізді.

Биография[өңдеу]

1614 жылы Риччоли иезуит ордендерінің қатарына кіріп, риторика, философия және теологияны Парма мен Болоньяда зерттеді.Осы уақытта Риччоли астрономиямен айналыса бастады және 1651 жылы ауқымды «Жаңа Альмагест» атты еңбегін шығарды. Бұл еңбегінде астроном жұлдыздар каталогын құрды, Кун жұлдызындағы дақтарға және қосарлы жұлдыздардың қозғалысына сипат берді, Жер шарының радиусын анықтап, су мен құрлықтың қатынасын тапты. Гримальдимен біріге отырып Риччоли Айдың зерттеуіне қатысты, алғаш Ай карталарын сызды, Ай кратерлері мен теңіздерінің атаулары қазіргі күнге деін қолданылуда.

Болоньедағы Азинелли мұнарасы – Риччоли эксперименттерінің орны болған.

Өзінің , астроном Клавдия Птолемеянің «Альмагест» атты классикалық еңбегінің құрметіне аталған, «Жаңа Альмагест» трактатында, Галилео еңбектерін талқылап, кейбірін эксперименттер жасау арқылы тексерген. Жасаған трактаты арқылы астроном маятниктің уақытты өлшеуге қолдану әдісін ойлап тапты, оған қоса Риччоли тек кіші тербелістердің тұрақты көлемдік үдеріске жататының дәлелдеді. Осы құрылғыны қолдана отырып, Риччоли әр түрлі биіктіктен құлап бара жатқан денелермен тәжірибе өткізді. Тәжірибелерді өткізу орны Болньеда орналасқан Азинелли мұнарасы болды. Нәтижесінде, Риччоли дене жылдамдығының түзулік түрде уақыттан тәуелді екеніне көз жеткізді, өйткені ол бұрын бұл тәуелділікті экспропорцианалды деп санаған. Ғалым өзі еркін құлау үдерісін есептемеседе, оның күнделітерінен шындыққа жақын формуланы байқауға болады. Айтылған жұмыстарынан өзге , Риччоли өзінің еңбегінде ауаның қарсыласуын зерттеу үшін эксперименттер жүргізген.

Риччоли астрономиядан басқа, географияға да үлкен үлесін қосты, ол Жер шарының көптеген аймақтары үшін еңдік пен бойлық кестелерін жасады.

Естелік[өңдеу]

1935 жылы Халықаралық Астрономиялық одақ Риччолидің есімімен Айдың Жерге қараған бетіндегі кратерге берді.