Еңбек ардагері медалі (КСРО)
| «Еңбек ардагері» медалі | |
|---|---|
 .jpg) | |
| Шынайы атауы | орыс. Медаль «Ветеран труда» |
| Мемлекет |  КСРО |
| Түрі | медал |
| Жағдайы | берілмейді |
| Негізделді | 18 қаңтар 1974 жыл |
| Барынша ұсынылған | шамамен 39 197 100 |
| Жоғары марапаты | «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалі |
| Төменгі марапаты | «КСРО Қарулы Күштерінің ардагері» медалі |
| Medal "Veteran of Labour" Ортаққорда | |
«Еңбек ардагері» медалі (орыс. Медаль «Ветеран труда») — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1974 жылғы 18 қаңтардағы жарлығымен жұмысшыларды, ұжымшаршыларды және қызметшілерді ұзақ мерзімді адал еңбегі үшін марапаттау үшін белгіленген Кеңес Одағының мемлекеттік марапаты.
Тарихы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Медаль КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1974 жылғы 18 қаңтардағы «Еңбек ардагері» медалі туралы ереже» қаулысымен белгіленді[1]. 1974 жылы 20 мамырда «Еңбек ардагері» медалін ұсыну және тапсыру тәртібі туралы нұсқаулық» бекітілді. 1976 жылы 26 қазанда нұсқаулыққа түзетулер енгізіліп, марапатқа ие болуға құқылы тұлғалардың шеңбері кеңейтілді. 1974 жылы 25 қыркүйекте құқық қорғау органдарының қызметкерлерін, ал 1977 жылдың 8 шілдесінен бастап ішкі істер органдарының қатардағы және қолбасшылық құрамның мүшелерін марапатқа ұсыну туралы жарлық шығарылды. Медаль туралы ереженің соңғы редакциясы 1983 жылы 12 тамызда енгізілді[2][3].[4].
2006 жылдың 30 маусымында жарлыққа түзетулер енгізілді, оған сәйкес Ресей Федерациясының аумағында осы медальмен марапаттау ресми түрде тоқтатылды.
Медал жобасын — Гознак суретшісі Сергей Акимович Поманский жасаған. Барлығы шамамен 39 197 100 марапат берілді.
Медал туралы ереже
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Медал жұмысшыларды «халық шаруашылығында, ғылымда, мәдениетте, халыққа білім беруде, денсаулық сақтауда, сондай-ақ мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдарда ұзақ мерзімді адал еңбегі үшін» марапаттау мақсатында құрылды. Медал «жұмысшыларға, ұжымшаршыларға және қызметкерлерге ұзақ мерзімді немесе қарттық зейнетақы алу үшін қажетті еңбек өтіліне жеткен кездегі еңбек жетістіктерін қадірлеу ретінде» берілді.
Медаль «КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының, одақтық және автономиялық республикалардың Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының, облыстық, өлкелік атқарушы комитеттерінің, сондай-ақ Мәскеу, Ленинград және Киев қалалық халық депутаттары Кеңестерінің атынан» табысталды.
Медальмен марапаттау туралы өтініштерді «әкімшілік, кәсіпорындардың, мекемелер мен ұйымдардың партия және кәсіподақ ұйымдары, аудандық, қалалық партия және кеңес органдары» берді.
Бұл медаль марапатты белгілеу туралы жарлық шыққанға дейін жасына байланысты зейнетке шыққан, бірақ жұмысын жалғастырған немесе қоғамдық өмірге үлес қосқан адамдарға берілді. Зейнеткерлік жасқа жеткеннен кейін жұмысын жалғастырған басқа зейнетақы түрлерін алатындар да марапатқа ие болуға құқылы болды.
Медаль марапатталушыларға «әдетте, олар жұмыс істейтін еңбек ұжымдарында» берілді.
Медаль кеуденің сол жағында және «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалінен кейін орналасты.
Әлеуетті құрылымдарда медалмен марапаттау
[өңдеу | қайнарын өңдеу]КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1974 жылғы 25 қыркүйектегі жарлығына сәйкес, КСРО Қорғаныс министріне және әскери округтердің, ӘШҚ округтерінің, әскер мен флот топтарының қолбасшыларына, КСРО ішкі істер министріне және КСРО Министрлер Кеңесі қарамағындағы МҚК төрағасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан КСРО ҚМ, КСРО ІІМ және КСРО МК қарамағындағы МҚК кәсіпорындарының, ұйымдарының, мекемелерінің, әскери бөлімдерінің және құрамаларының жұмысшылары мен қызметкерлеріне «Еңбек ардагері» медалін беру құқығы берілді. 1977 жылғы 8 шілдедегі жарлықпен ішкі істер органдарының қатардағы және басшылық құрамына «қарттықа байланысты немесе зейнетақы тағайындау үшін қажетті еңбек өтіліне жеткенде» «Еңбек ардагері» медалін беруге рұқсат етілді.
Медалдің сипаттамасы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Медаль күміс жалатылған томбактан жасалып, диаметрі 34 мм болатын шеңбер пішінді болды. Алдыңғы жағында, шашыраңқы сәулелер аясында «КСРО» (орыс. «СССР») деген шығыңқы жазу, лавр бұтағының, орақтың және балғаның бедерлі бейнесі болған. Медалдың төменгі жағында, айналасын бойлай, таспаның пішіндеме бейнесінде «Еңбек ардагері» (орыс. «Ветеран труда») деген жазу жазылған. Медальдың алдыңғы жағы тотыққан. Артқы жағында, күңгірт ашық аяда, төрт жолға «Ұзақ мерзімді адал еңбегі үшін» деген бедерлі жазу болған. Медал жиекпен көмкерілген. Медал құлақша мен шығыршық арқылы бір қою сұр түсті бойлық жолақ, бір ашық сұр түсті жолақ және үш жіңішке кезектесетін ақ және қызыл бойлық жолақтар болатын ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітілді. Қою сұр түсті жолақтың ені 7 мм, ал ашық сұр түсті жолақтың ені 8 мм болды. Таспа жіңішке ақ жолақтармен жиектелді. Тағанда медалды киімге бекітуге арналған бұйымы болды.
Дөңгелектелген құлақша тұтастай тігілген. Әдетте оның артқы жағында Ленинград ақша сарайының мөрі үш кішкентай таңбаланған әріп - «ЛМД» түрінде болатын. Кейбір медалдар екі жағында да белгімен немесе белгісіз жасалған болатын.
Бастапқыда медальдың алдыңғы беті қарайтылып және күміс жалатылған күйінде жасалған, бірақ кейінгі жылдары ол онсыз шығарылды. Бұл, бәлкім, қарайту және күміс жалатудың қымбаттығына байланысты болды.
Галереясы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Медалдің беті
Медалдің арты
Медалдің куәлігі
Медалдің куәлігі
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Положение о медали «Ветеран труда» (орыс.).
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета Союза ССР от 12 августа 1983 года № 9814-X «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты СССР» (орыс.).
- ↑ Колесников Г. А., Рожков А. М. Ордена и медали СССР — Минск: Народная асвета, 1986. — Т. Издание четвёртое, сокращённое. — Б. 57, 58. — 127 б.
- ↑ Колесников Г. А., Рожков А. М. Ордена и медали СССР — Мәскеу: Народная асвета, 1978. — Т. 2-е издание, дополненное. — Б. 91, 92. — 311 б.