Ингрид Добеши

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Ингрид Добеши
фр. Ingrid Daubechies
Ingrid Daubechies (2005).jpg
Ингрид Добеши 2005 жылы
Туған күні

17 тамыз, 1954 жыл (66 жас)[1]

Туған жері

Хаутхален-Хелхтерен, Бельгия

Азаматтығы

Бельгия, АҚШ

Ғылыми аясы

математика, физика

Жұмыс орны

Принстон университеті

Ғылыми дәрежесі

PhD-доктор

Альма-матер

Еркін Брюссель университеті

Ингрид Добеши (фр. Ingrid Daubechies; 17 тамыз 1954 жыл, Бельгия) — АҚШ математигі, шығу тегі бойынша бельгиялық. АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (1998)[2] және оның Кеңесінің (2020)[3], Американдық философиялық қоғамның (2003), Лондондық (2007) және Американдық (2012)[4] математикалық қоғамдарының құрметті мүшесі, Дьюк университетінің профессоры. Американдық өнер және ғылым академиясының мүшесі, Франция ғылым академиясының шетелдік мүшесі (2009)[5]. 2014 жылы Бельгияның баронессасы атағын алды.[6].

Өмірбаяны[өңдеу]

Бельгияның Хаутхален-Хелхтерен қаласында дүниеге келген. Брюссель еркін университетінде физика саласынан бакалавр және PhD дәрежелерін алып, кейін сол жерде он жылдан астам уақыт сабақ берген.

1987 жылы Добеши вейвлеттерге байланысты AT & T Bell зертханаларында жұмыс істеп бастады. Сонымен қатар Мичиган мен Рутгерс университеттерінде сабақ беріп жүрді. 1994 жылы ол Принстон университетінің алғашқы математика пәнінен әйел-профессоры атанды. 2011 жылдан бастап Дьюк университетінде математика профессоры болып қызмет атқарады.

Добеши вейвлет-анализ және суреттерді сығу саласындағы жұмыстарымен танымал. 2010 жылы Халықаралық математикалық одақтың 2011-2014 жылдар аралығында бірінші әйел президенті болып сайланды.[7]

Ықшам тасымалдағышпен вейвлеттер теориясын, атап айтқанда Добеши вейвлет отбасысын, қарапайым Хаар вейвлетін, сонымен қатар Коэн-Даубеши-Фово биортогоналды вейлветін құру, оларды дамыту және танымал ету - Ингрид Добешидың ғылымға енгізген ең мөлшерлі үлестері болып табылады.

Марапаттары[өңдеу]

  • Физикадан Луи Эмпейн премиясы(1984)
  • Макартур стипендиясы (1992)
  • «Математикалық сипаттама» үшін Стил премиясы (1994)
  • Математикадан Рут Литл Саттер премиясы (1997)
  • Эйлерлік лекциясы (1998)
  • Технологиялық инновация үшін Электротехника және электроника инженерлері институтының алтын мерейтойлық сыйлығы (IEEE)(1998)
  • Математикан АҚШ Ұлттық ғылым академиясының медалі (2000)
  • Эдуард Рейн премиясы (2000)
  • Гиббс лекциясы (2005)
  • Нётеровтық оқырман (2006)
  • Гуггенхайм стипендиясы(2010)[8]
  • Джон фон Нейман лекциясы(2011)
  • «Ғылыми зерттеулерге қосқан үлесі үшін» Стила премиясы (2011)
  • «Электротехника» санатындағы Бенджамин Франклин медалі (2011)
  • Окава премиясы (2011)
  • Математикадан Неммерс премиясы (2012)
  • BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award (2012)
  • William Benter Prize in Applied Mathematics (2018)
  • Л’Ореаль премиясы — ЮНЕСКО «Ғылымдағы әйелдер үшін» (2019)
  • Астурия ханшайымының сыйлығы (2020)

Еуропа университеттерінің бірнеше құрметті дәрежелерімен марапатталған, Оксфордтың құрметті докторы (2013)[9]

Еңбегі[өңдеу]

Daubechies I. Толқындар туралы он дәріс. - Ижевск: РХД, 2001. - 464 б. - ISBN 5-93972-044-7.

Дереккөздер[өңдеу]