Кәдімгі сұлыкеш

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Кәдімгі сұлыкеш
Male E. c. citrinella
Male E. c. citrinella
Амандық күйі
Status iucn3.1 LC.svg
Least Concern (IUCN3.1) [1]
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Жануарлар
Жамағаты: Хордалылар
Табы: Құстар
Сабы: Торғайтәрізділер
Тұқымдасы: Сарыторғайлар
Тегі: Emberiza
Түрі: E. citrinella
Екі-есімді атауы
Emberiza citrinella
Linnaeus, 1758
       Breeding summer visitor        Resident year-round        Winter visitorApproximate natural range
       Breeding summer visitor
       Resident year-round
       Winter visitor
Approximate natural range

Кәдімгі сұлыкеш (лат. Emberiza citrinella) - Сарыторғайлар тұқымдасының көпшілікке көбірек таныс өкілі.

Биологиялық сипаттама[өңдеу]

Бүкіл бауыр бөлігінің жабын қауырсындары ашық сары реңді аталығының жемсауынан сарғылт-қызыл сары жалпақ жолақ өтетін, орташа денелі (27- 36 г) құс. Бұталары бар жапырақты ормандарда қоныстанады, әсіресе ашық алаң, ағашы кесілген және орман шетін ұнатады. Аталығы күйттеу кезеңінде бір буыны бірнеше рет қайталанып, соңында: «зинь- зиньзиньзинь - зиииииии» деп созылып бітетін өте сыңғырлаған қарапайым әуенді ұзақ сайрайды, оның үстіне тіпті қапырық түскен уақытта сайрайды. Ұя - бұтаның немесе қалың өскен шөп будасының астында қалқаланып, жерде салынады. Бір жылда екі рет балапан өргізеді. Салындыда әр жолы 4-5-тен тот түстес қоңыр теңбілді және сызықтары бар сүрғылт жұмыртқалар болады. Жұмыртқаларды аналығы 12-14 күн басады, аналықты оқта-текте аталық алмастырады. Ата- енелері балапандарды ұяда 12-13 күн қоректендіреді. Кейде балапандар 10 күн жан-жаққа таралып кетеді. Балапандардың негізгі жемі - бунақденелілер. Сұлыкештер күзде және қыста тұқым жейді.

Таралуы[өңдеу]

Еуразияда: Атлантикадан Байкалға дейін және Поляр шеңберінен Жерортатеңізіне дейін кең таралған. Бұл орман құсы Қазақстанда тек қана солтүстік облыстардың орманды дала өңірлерінде Алтайда және Ертіс маңында ұялайды. Республиканың барлық қалған аумақтарын кәдімгі сұлыкеш көктемде және күзде ұшып өтеді, ал оңтүстікте өте көп мөлшерде қыстап шығады. [2]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. BirdLife International Emberiza citrinella. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2. International Union for Conservation of Nature (2012). Тексерілді, 26 қараша 2013.
  2. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.