Лисса

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Лисса (көне грекше: Λύσσα - «құтырушылық», λύκος - «қасқыр») — ежелгі грек мифологиясындағы Құдай[1], ақылсыздық пен құтырушылықтың кейіптенуі. Нюкта мен Уранның қызы[2]. Орхомендағы Миниадаларға[3], Актеонның иттеріне және Гераклға құтырушылық жіберген. Лисса - Еврипидтың «Геракл» атты трагедиясының бас кейіпкері. Бұл трагедияда Гера құдайы Лиссаға Гераклды ақыл-есінен арылт деген бұйрық береді. Осы ақыл-есісіз жүрген уақытта Геракл әйелі мен балаларын өлтіреді. Гераклдың құтырушылығын жою үшін, Афина Гераклды үлкен таспен ұрып ұзақ ұйқыға жатқызады[4].

Интерпритациясы[өңдеу]

Ежелгі грек эпосында, әскери долдануды λύσσα сөзімен атаған (соғысушының ашуы, осының арқасында жараланбайтын және қасқыр мен итке ұқсастандырылған). Бұл қалып ақылсыздықпен ғана емес, және өзінің «Мен» дегенін ұмытумен және бөтен біреудің қалауына бағыну: «Жауынгерге сондай сәтті ерліктерді жасауға көмектесетін батылдықты, ол өзіне ұқсаған бойды шаттық билеу уақытын жойып, өзінің қалауысыз кіргізілген жауынгерлік рақымсыздық, ұдаймен шабыттандырылған».

Ежелгі грек эпосында „λύσσα“ сөзі және оның туындылары үш реті Гектормен байланысты (I 239; 305; N 53) және бір рет Ахиллаға (Ф 542 — 543), яғни екі жақтың ең көрнекті батырларына. «λύσσα деп аталатын қалыптың ең айқын сипаттамасы, «Илиаданың» IX өлеңінің 237 және 239 әндерінде қолданылады: Έκτωρ δέ μέγα σθένεϊ βλεμεαίνων I μαίνεται έκπάγλως, πίσυνος Διί, ούδέ τι τίει I άνέρας ούδέ θεούς• κρατερή δέ έ λύσσα δέδυκεν — «Гектор, күшімен қатты мақтанып, қатты долданып, Зевске үміт артады, және ешқандай күйеулерді, Құдайларды месінбейді, өйткені оны мықты λύσσα жаулап алды»

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.58
  2. Еврипид. Геракл 824, 845
  3. Эсхил. Шерстечесальщицы, фр.169 Радт
  4. Энциклопедия мифологии